Ευρωπαϊκές αρχές ή σταθερότητα; Οι πολιτικές της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο – Η περίπτωση της Αιγύπτου

Abstract

Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, μαζί με τις αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, αποτελούν τις βασικές αξίες πάνω στις οποίες έχει χτιστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ταυτόχρονα, αποτελούν κεντρικό πυλώνα της εξωτερικής της πολιτικής, αντανακλώντας την πεποίθηση ότι κράτη που μοιράζονται τις ίδιες με την ΕΕ αξίες, συνιστούν παράγοντα σταθερότητας, η οποία αποτελεί, επίσης, πρωταρχικό στόχο της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ. Ωστόσο, οι δύο αυτοί στόχοι, συχνά έρχονται σε αντιπαράθεση, ιδιαίτερα σε ασταθή περιβάλλοντα, όπως αυτό της Ανατολικής Μεσογείου, με την ΕΕ να έρχεται αντιμέτωπη με το δίλημμα «ευρωπαϊκές αρχές ή σταθερότητα». Η παρούσα εργασία επιχειρεί να εξετάσει το δίλημμα που αντιμετωπίζει η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της όταν καλούνται να επιλέξουν μεταξύ της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανάγκης για σταθερότητα και ασφάλεια. Η συνηθισμένη σε εντάσεις, αλλά και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Ανατολική Μεσόγειος, και ειδικότερα η μελέτη περίπτωσης της Αιγύπτου, θεωρήθηκε ιδανικό περιβάλλον για να μελετηθεί η έκταση του ανωτέρω διλήμματος. Αρχικά, παρουσιάζεται η σταδιακή ενίσχυση της θέσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην εξωτερική της πολιτική της ΕΕ και η δημιουργία ενός συνόλου εργαλείων για την προαγωγή και την ενίσχυση της προστασίας τους σε διεθνές επίπεδο. Έπειτα, αναλύονται τα διλήμματα, οι περιορισμοί αλλά και οι ευκαιρίες που υπήρξαν μέσα από τις κρίσεις και συγκρούσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Ακολούθως, εστιάζοντας στην περίπτωση της Αιγύπτου, επιβεβαιώνεται ότι η προσήλωση στις ευρωπαϊκές αρχές υποχωρεί μπροστά στον κίνδυνο της αστάθειας.