Μεσσηνία: Από τα χρόνια της τουρκοκρατίας στο ελεύθερο Ελληνικό Κράτος

Abstract

Η Καλαμάτα καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1459. Το 1464 καταλήφθηκε από τους Βενετούς και το 1685 καταστράφηκε ολοσχερώς από τον Μοροζίνι, ωστόσο το 1715 ξανάπεσε στα χέρια των Οθωμανών. Παραμονές της Επανάστασης του 1821, όταν ο επαναστατικός αναβρασμός ήταν διάχυτος σε ολόκληρο τον ελληνισμό και κυρίως στην Πελοπόννησο, όπου είχε αποφασιστεί πως θα ξεκινήσει η Επανάσταση, η Μεσσηνία προσέφερε πλήθος οπλαρχηγών και αγωνιστών, οι οποίοι είχαν μυηθεί στους σκοπούς της Φιλικής Εταιρείας μερικά χρόνια πριν και είχαν προσφέρει ότι μπορούσαν στον εθνικό σκοπό της απελευθέρωσης. Ο όγκος των οπλαρχηγών που μπήκαν στο πάνθεον των ηρώων του 1821 προέρχεται από τη Μεσσηνία: Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Γρηγόριος Δικαίος ή Παπαφλέσσας, Νικηταράς, Αναγνωσταράς, Παπατσώνης και πολλοί ακόμη, πρωτοστάτησαν στις μάχες του Αγώνα που οδήγησαν στην απελευθέρωση της Ελλάδος. Η μεγαλύτερη στιγμή στην ιστορία της Μεσσηνίας και ειδικότερα της Καλαμάτας ήταν η απελευθέρωση της πόλης στις 23 Μαρτίου 1821, όταν οι οπλαρχηγοί Νικηταράς, Κολοκοτρώνης, Παπαφλέσσας, με τη συνδρομή των Μανιατών υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, εισήλθαν στην πόλη και την απελευθέρωσαν, ύστερα από δόλο προς την τουρκική φρουρά του βοεβόδα της Καλαμάτας, Αρναούτογλου Σουλεϊμάν αγά, ο οποίος δεν μπόρεσε να αντιδράσει. Ακολούθησε δοξολογία στον Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων, όπου ευλογήθηκε η επαναστατική σημαία και κηρύχθηκε επίσημα η έναρξη της Επανάστασης. Την ίδια μέρα υπεγράφη στην πόλη της Καλαμάτας από τον πρόεδρο της Μεσσηνιακής Γερουσίας που συστάθηκε στην πόλη, Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, η «Προκήρυξη προς τις ευρωπαϊκές αυλές», με απαίτηση τη διεθνή αναγνώριση της ελληνικής Επανάστασης. Στη μεσσηνιακή γη δόθηκαν μερικές από τις σημαντικότερες μάχες του Αγώνα, όπως η μάχη στη Σφακτηρία, στο Νιόκαστρο, η μάχη στο Μανιάκι, που στοίχησε τη ζωή στον ηρωικό Παπαφλέσσα, αλλά και η ναυμαχία του Ναβαρίνου που επισφράγισε ουσιαστικά τη λήξη της Επανάστασης και οδήγησε στην τελική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. Ακολούθησε ο ερχομός του Καποδίστρια και η διαμόρφωση των θεσμών του ελληνικού κράτους. Μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, ακολούθησε η εκλογή και η έλευση στην Ελλάδα, του Βαυαρού βασιλιά Όθωνα, γιου του βασιλέα Λουδοβίκου Α΄ της Βαυαρίας, συνοδευόμενος από τριμελή Αντιβασιλεία ως την ενηλικίωσή του. Η Μεσσηνία, όπως όλη η ελληνική επικράτεια διαμορφώθηκε σε όλους τους τομείς, όπως διοικητικά, οικονομικά, στον τομέα παραγωγής, ανάπτυξης, Εκπαίδευσης, Δικαιοσύνης και γενικότερα ακολούθησε μια τροχιά συνεχούς προόδου και ανάπτυξης. Η Μεσσηνία πρωτοστάτησε και σε ένοπλες εξεγέρσεις εναντίον και του Καποδίστρια και της Αντιβασιλείας. Ο νομός Μεσσηνίας πρωτοστάτησε στον Αγώνα της ελευθερίας, με οπλαρχηγούς και πολιτικά τζάκια να προέρχονται από τους κόλπους της, με απογόνους τους να πρωτοστατούν στην πολιτική και κοινωνική ζωή έως και σήμερα. Η μετάβαση της Μεσσηνίας από την ύστερη τουρκοκρατία ως τη δεκαετία του 1840 είναι το θέμα της μεταπτυχιακής διατριβής που θα εκπονήσω.