Αξιολόγηση των μέχρι σήμερα διαδικασιών για τον εκσυγχρονισμό της Ελληνικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Προτάσεις ενός νέου μοντέλου

Abstract

Η δημόσια διοίκηση είναι ένας τομέας της ελληνικής πραγματικότητας που νοσεί έδω και δεκαετίες. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις παθογένειες, τη γραφειοκρατία και τον συγκεντρωτικό χαρακτήρα του ελληνικού κράτους. Αποτέλεσε τον βασικό φορέα των πελατειακών σχέσεων ψηφοφόρων και κομμάτων, και της δυσκαμψίας των συναλλαγών των πολιτών με το κράτος. Ο μετασχηματισμός της υπήρξε το κύριο ζητούμενο για την αναβάθμιση το κοινωνικού και πολιτικού επιπέδου της χώρας. Στα πλαίσια της ανάπτυξης του ελληνικού κράτους, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές επιταγές, αποτέλεσε πρώτη προτεραιότητα η αναδόμηση, η αναδιάρθρωση και ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης. Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια προϋποθέτει την ενσωμάτωση των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ) στις διοικητικές λειτουργίες, τη στοχοθέτηση με βάση την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, την βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών και της ποιότητάς τους, τη στελέχωση με καταρτισμένο και εξειδικευμένο έμψυχο δυναμικό, και την κατανομή των αρμοδιοτήτων για την επίτευξη ενός ευέλικτου σχήματος. Το παραπάνω μοντέλο της σύγχρονης διοίκησης επιτυγχάνεται με την υιοθέτηση των σύγχρονων εργαλείων μάνατζμεντ, τα οποία εφαρμόζονται και στον ιδιωτικό τομέα. Ωστόσο, ο τρόπος υλοποίησης παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στους δύο τομείς, λόγων των οργανωσιακών στρατηγικών που σχεδιάζονται και ακολουθούνται. Η δημόσια διοίκηση είναι ένας πολύπλοκος και πολυδιάστατος σχηματισμός, που δύσκολα ελέγχεται και απαιτεί πρωτίστως μεθοδευμένες προσπάθειες, αξιοκρατία και διαφάνεια. Αυτά αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να μπορεί να γίνεται λόγος για αναβάθμιση της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών. Καθοριστικά στη μεταρρυθμιστική προσπάθεια συμβάλλει η αξιολόγηση, η οποία σχετίζεται με τη δημιουργία ενός ιδεολογικού πλαισίου όπου θα πρέπει ν κρίνονται οι οργανωσιακές επιλογές που σχετίζονται με την υλοποίηση των προσδοκόμενων στόχων. Μέσω της αξιολόγησης μπορούν να ανιχνευτούν τα προβλήματα στη λειτουργία των φορέων της δημόσιας διοίκησης, να εντοπιστούν οι αδυναμίες σε διοικητικό και εκτελεστικό επίπεδο και να διερευνηθούν τα αίτια του αυξημένου ποσοστού αποτυχίας των βελτιωτικών στρατηγικών πολιτικών που σχεδιάζονται. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται ο τρόπος που αξιολογούνται οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες που έχοτν λάβει χώρα για τον εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης στην Ελλάδα και προτείνεται ένα νέο μοντέλο. Η προσοχή εστιάζεται στη διοικητική μεταρρύθμιση του Σχεδίου Καλλικράτης και όσες αλλαγές επιχειρήθηκε να υλοποιηθούν μέσω αυτού. Αυτές αφορούν μεταξύ άλλων, τη σύσταση των δήμων, τη μεταφορά αρμοδιοτήτων, τον περιορισμό της συγκεντρωτικής λειτουργίας του κράτους, τη διαφανή λειτουργία τους, την ανάπτυξη ελεγκτικών μηχανισμών για τον περιορισμό των δαπανών και την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών προς τους πολίτες. Εξετάζονται οι λόγοι που η εφαρμογή του σχεδίου δεν επέφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματακαι περιγράφεται η υφιστάμενη κατάσταση, όπως διαμορφώθηκε μετά την καλλικρατική μεταρρύθμιση. Πριν από την παρουσίαση του νέου μοντέλου δημόσιας διοίκησης, που προτείνεται στο παρόν πόνημα, προσεγγίζονατι και αναλύονται τα εκσυγχρονιστικά μοντέλα διοίκησης που είναι το Δημόσιο Μάνατζμεντ, το Νέο Δημόσιο Μάνατζμεντ, η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας και η Αξιολόγηση. Η έρευνα εντάσσεται στα πεσία που αφορούν στις συμβατικές διοικητικές πρακτικές, στις διαδικασλιες λήψης αποφάσεων, στην παροχή υπηρεσιών και στη διαχείριση των εσωτερικών θεμάτων. Με το παρόν πόνημα επιχειρείται να καλυφθεί ένα μεγάλο κενό, που σχετίζεται με τη θεωρία και την πρακτική εφαρμογή της απροθυμίας των φορέων τη δημόσιας διοίκησης να λογοδοτούν και να αξιολογούνται.