Η θρησκευτική ποίηση στους Στίχους Διάφορους του Χριστοφόρου Μυτιληναίου

Abstract

Ο Χριστοφόρος Μυτιληναίος, ένας από τους σημαντικότερους ποιητές του ια΄ αι., έχοντας αποκτήσει υψηλή παιδεία, επηρεάζει με την λογοτεχνική του παρουσία τους συγχρόνους του και μεταγενέστερους συγγραφείς. Στο εκτενές ποιητικό του έργο σκιαγραφεί την Κωνσταντινούπολη του αι΄ αι. , όπου έζησε και σταδιοδρόμησε. Μέσα από την παρουσίαση προσώπων, με τους οποίους αλληλεπίδρασε, και καταστάσεων που ο ίδιος βίωσε, σε προσωπικό και ευρύτερο επίπεδο, αποκτούμε μια πολύτιμη πηγή γνώσης της κοινωνικής πραγματικότητας στο Βυζάντιο της εποχής του ποιητή. Δύο υπήρξαν τα ποιητικά έργα του Μυτιληναίου: το πρώτο, κατεξοχήν θρησκευτικό, φέρει τον τίτλο Έμμετρα Συναξάρια. Στόχος του, να τιμήσει τους αγίους της Ορθοδόξου Πίστεως. Το δεύτερο έργο, οι Στίχοι Διάφοροι, γράφτηκε κατά την περίοδο της ωριμότητάς του. Πρόκειται για μια ποιητική συλλογή, αποτελούμενη από 145 επιγράμματα που εκτιμήθηκε επαρκώς και γνώρισε ευρεία διάδοση, όπως αποδεικνύεται από το πλήθος των χειρογράφων, που παραδίδεται. Η Συλλογή εμπεριέχει συνθέσεις ποικίλης θεματικής σε διάφορα μέτρα –μολονότι κυριαρχεί ο βυζαντινός δωδεκασύλλαβος. Μέσα από τα επιγράμματα αυτά γίνεται πρωτίστως αντιληπτό το γνωστικό υπόβαθρο του Μυτιληναίου, καθώς και οι λόγοι που τον κατατάσσουν ανάμεσα στις πνευματικές προσωπικότητες του Βυζαντίου. Από το σύνολο των επιγραμμάτων της Συλλογής, παρουσιάζονται και αναλύονται τα ποιήματα τα οποία αν και δεν ανήκουν στη θρησκευτική, έχουν θέμα θρησκευτικό. Μέσα από αυτά διαφαίνεται η πρόθεση του ποιητή να προβάλει το μεγαλείο του Θεού. Μετά τον εντοπισμό και την κατάταξη των επιγραμμάτων αυτών σε επιμέρους κατηγορίες, ακολουθεί η ανάλυσή τους ως προς το περιεχόμενο, τη δομή, τα εκφραστικά και λογοτεχνικά μέσα, τις επιρροές που δέχτηκε ο ποιητής κ.λπ., ώστε να αναδειχθεί η εκφραστική δύναμη του ύφους του Μυτιληναίου και η πρωτοτυπία της ποιήσεως του.