Αιτούντες άσυλο: Η δημόσια πολιτική της αποσυμφόρησης των νησιών του Αιγαίου λόγω του προσφυγικού υπερπληθυσμού την περίοδο 2019-2022

Abstract

Η έκρηξη προσφυγικών ροών προς την Ελλάδα, που έλαβε χώρα το 2015, συνέχισε τα επόμενα χρόνια δημιουργώντας συνθήκες ασφυξίας στα νησιά του Ανατολικού και Κεντρικού Αιγαίου. Μετά τις εκλογές του Ιουλίου του 2019 επικρατούσε μία αναίσχυντη κατάσταση για την Ελλάδα με τις εικόνες δύσμοιρων αιτούντων άσυλο που ξεχείλιζαν τους άθλιους καταυλισμούς στα νησιά του Αιγαίου διαβιώντας σε ακατάλληλες απάνθρωπες συνθήκες. Αυτή η συνθήκη προκαλούσε τις διαμαρτυρίες των ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και έντονες ξενοφοβικές αντιδράσεις των ντόπιων κατοίκων. Η νεοεκλεγείσα ελληνική κυβέρνηση διαμόρφωσε μία στρατηγική για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Η παρούσα εργασία αναλύει, υπό το πρίσμα της προσέγγισης των σταδίων κατά τον Anderson, τη δημόσια πολιτική της αποσυμφόρησης των νησιών λόγω του προσφυγικού υπερπληθυσμού, που ακολούθησε η ελληνική κυβέρνηση κατά την περίοδο 2019-2022. Στην εργασία αναλύονται οι προκλήσεις που είχε να αντιμετωπίσει η ελληνική κυβέρνηση και η κατάσταση που είχε δημιουργήσει η προσφυγική κρίση στα νησιά από το 2015 μέχρι το καλοκαίρι του 2019. Γίνεται επίσης αναφορά στην άνοδο του προβλήματος στην κυβερνητική ατζέντα το 2019 και στη διαμόρφωση της αντίστοιχης δημόσιας πολιτικής. Επιπλέον, εξετάζονται αναλυτικά τα ανακοινωθέντα μέτρα και η εφαρμογή της δημόσιας πολιτικής της κυβέρνησης την περίοδο 2019-2022 προκειμένου να λυθεί το πρόβλημα και γίνεται εκτενής αναφορά στις δυσκολίες και αστοχίες που προέκυψαν στην πορεία αυτή. Κατόπιν επιχειρείται η αξιολόγηση της δημόσιας πολιτικής της αποσυμφόρησης των νησιών με ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια. Ακολούθως, εξετάζονται και εξωτερικοί παράγοντες που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή της δημόσιας αυτής πολιτικής, όπως η στάση της ΕΕ, η πανδημία του κορωνοϊού και η μείωση των προσφυγικών ροών το 2021. Τέλος, εκτιμάται κατά πόσον η δημόσια αυτή πολιτική ήταν επιτυχής και υπό ποιές προϋποθέσεις θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο πολιτικής για το μέλλον.