Αυτενέργεια (agency) εκπαιδευτικών και επαγγελματική ανάπτυξη μέσω προγραμμάτων διαδικτυακής μάθησης

Abstract

Το σχολείο του 21ου αιώνα προκειμένου να ανταποκριθεί στις σύγχρονες και διαρκώς μεταβαλλόμενες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές απαιτήσεις οφείλει να αναπροσαρμόζεται και να αφουγκράζεται τις νέες ανάγκες και προκλήσεις. Οι εξελίξεις στα ψηφιακά εκπαιδευτικά εργαλεία και την τεχνολογία με κορυφαία την είσοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία καθιστά αναγκαία την επικαιροποίηση και τον ανασχηματισμό του εκπαιδευτικού πλαισίου συνολικά.

Από τη μελέτη της παγκόσμιας βιβλιογραφίας, ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αναδιαμόρφωση του σχολείου κρίνεται κομβικός και η διαρκής ανανέωση και αναβάθμιση των γνώσεων και δεξιοτήτων τους καθοριστικής σημασίας.

Τα τελευταία χρόνια, η έννοια της αυτενέργειας (agency) αναδεικνύεται ως ένας κρίσιμος παράγοντας στην αλλαγή του ρόλου του εκπαιδευτικού από παθητικό εκτελεστή του προγράμματος σπουδών, σε ενεργό παράγοντα εκπαιδευτικής αλλαγής στο σχολείο. Παράλληλα, οι διαστάσεις της αυτενέργειας, όπως η ενεργή συμμετοχή των εκπαιδευτικών, η αυτονομία, η ανάληψη πρωτοβουλιών και η δυνατότητα λήψης αποφάσεων, αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους για την επαγγελματική τους ανάπτυξη. Η διαδικτυακή μάθηση , από την άλλη, προβάλλεται ως μία ουσιώδης, χρήσιμη και αποτελεσματική μέθοδος επαγγελματικής ανάπτυξης.

Ωστόσο, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η έννοια της αυτενέργειας και ιδιαίτερα η συσχέτισή της με την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, δεν έχει ερευνηθεί συστηματικά. Σκοπό της παρούσας εργασίας αποτέλεσε η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών σχετικά με την αυτενέργεια και την επαγγελματική τους ανάπτυξη μέσω μορφών διαδικτυακής μάθησης. Για την υλοποίηση της έρευνας επιλέχθηκε η ποιοτική μεθοδολογία και η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη διενέργεια ημιδομημένων συνεντεύξεων σε 10 εκπαιδευτικούς Β/θμιας εκπαίδευσης του Δ. Πειραιά.

Τα αποτελέσματα της έρευνας, ανέδειξαν τις πεποιθήσεις των εκπαιδευτικών για την ευθύνη τους στη λήψη πρωτοβουλιών και στην εφαρμογή καινοτομιών προκειμένου να βελτιώσουν και να εκσυγχρονίσουν τη διδακτική τους μεθοδολογία και το περιβάλλον τους σχολείου τους προς όφελος των μαθητών τους. Θεωρούν χρήσιμη και αποτελεσματική στην ανάπτυξή τους τη διαδικτυακή μάθηση, υπό προϋποθέσεις, ιδιαίτερα στη μικτή μορφή της (blended learning). Εκφράζουν την αναγκαιότητα να υποστηρίζονται από τη διοίκηση του σχολείου τους και την ευρύτερη σχολική κοινότητα, προτείνουν αλλαγές σχετικά με το υπάρχον επιμορφωτικό πλαίσιο και αμφισβητούν την προώθηση και ενίσχυση της αυτενέργειάς τους από την επίσημη εκπαιδευτική πολιτική (προγράμματα σπουδών, οδηγίες κ.λπ).