Στατιστική ανάλυση και εκτίμηση των προβλεπτικών παραγόντων της επίδοσης των Ελλήνων μαθητών στις Φυσικές επιστήμες με χρήση OLS και QR μοντέλων στα δεδομένα του PISA 2018

Abstract

Ο διαγωνισμός PISA, ο οποίος ιδρύθηκε από τον OECD πριν μια εικοσαετία και πραγματοποιείται κάθε τρία χρόνια, αξιολογεί το βαθμό που οι μαθητές κατέχουν ικανότητες και δεξιότητες ώστε να αντιμετωπίζουν με επιτυχία προκλήσεις από την καθημερινή ζωή, χρησιμοποιώντας βασικές γνώσεις που έχουν διδαχτεί στο σχολείο. Επομένως ένας μεγάλος όγκος δεδομένων είναι διαθέσιμος για αναλύσεις που σχετίζονται με τα εκπαιδευτικά συστήματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο κύριος στόχος της εργασίας αυτής ήταν να ερευνήσουμε την επίδραση των ατομικών χαρακτηριστικών και του οικογενειακού υπόβαθρου του μαθητή σε συνδυασμό με κάποια σχολικά χαρακτηριστικά (τύπος σχολείου, γεωγραφική περιοχή, πρόγραμμα σπουδών και μέγεθος της τάξης) στην επίδοση στις φυσικές επιστήμες. Για το σκοπό της παρούσας εργασίας χρησιμοποιήσαμε δεδομένα του PISA 2018 για την περίπτωση της Ελλάδας μιας και η χώρα αυτή χρήζει περεταίρω έρευνας λόγο της διαχρονικά χαμηλής επίδοσης της. Το δείγμα αποτελούταν από 6403 Έλληνες μαθητές ηλικίας 15-16 χρονών, οι οποίοι ήταν εγγεγραμμένοι σε 242 σχολεία. Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πρόγραμμα SPSS, όπου χρησιμοποιήσαμε ανάλυση πολλαπλής παλινδρόμησης (OLS) καθώς και τη μέθοδο ποσοστιαίας παλινδρόμησης (Quantile Regression-QR) για πιο ολοκληρωμένη μελέτη, εξετάζοντας αν οι παραπάνω μεταβλητές επιδρούν με τον ίδιο ή διαφορετικό τρόπο κυρίως μεταξύ μαθητών χαμηλής και υψηλής επίδοσης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το οικογενειακό υπόβαθρο και τα χαρακτηριστικά του μαθητή επιδρούν σημαντικά στη επίδοση αλλά με διαφορετική ισχύ μεταξύ μαθητών διαφορετικής απόδοσης. Αντιθέτως το μέγεθος της τάξης έδειξε ότι δεν επιδρά στο μεγαλύτερο μέρος της κατανομής της επίδοσης. Επίσης η πρόσβαση σε υλικά αγαθά που δεν έχουν άμεση σχέση με την εκπαίδευση έδειξε αρνητική επίδραση. Τέλος το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα διακατέχεται από αρκετές ανισότητες τόσο μεταξύ διαφορετικών προγραμμάτων σπουδών όσο και μεταξύ γεωγραφικών περιοχών. Τα παραπάνω συμπεράσματα υποδεικνύουν ότι οι νομοθετικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να είναι στοχευμένες λαμβάνοντας υπόψη τη μεταβλητότητα της μαθητικής επίδοσης με επίκεντρο τόσο τη μείωση του χάσματος μεταξύ υψηλόβαθμων και χαμηλόβαθμων μαθητών όσο και την εξάλειψη των παρατηρούμενων ανισοτήτων και με τελικό προορισμό την μετάβαση σε ένα πιο στιβαρό εκπαιδευτικό σύστημα.