Η κοινωνική θέση του παιδιού στη βυζαντινή κοινωνία κατά τη Μέση και Ύστερη Βυζαντινή περίοδο (οικογένεια-εκπαίδευση-νομοθεσία)

Abstract

Σκοπός αυτής της μεταπτυχιακής εργασίας είναι να ερευνήσει την κοινωνική θέση του παιδιού στη βυζαντινή κοινωνία, κατά τη Μέση και Ύστερη βυζαντινή περίοδο, όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από την οικογένεια, την εκπαίδευση και τη νομοθεσία. Πιο συγκεκριμένα εστιάζει στη βυζαντινή οικογένεια και στον τρόπο που αυτή αντιμετώπιζε το παιδί από τη στιγμή της γέννησής του, καθώς και στη σημασία που έδινε στην ανατροφή και τη διαπαιδαγώγησή του. Ερευνά τη στάση της βυζαντινής κοινωνίας απέναντι στο παιδί, όπως αυτή διαφαίνεται μέσα απόδιάφορες κοινωνικές συμβάσεις αλλά και μέσα από τη λειτουργία θεσμών και φορέων. Εξετάζει τη θέση του παιδιού στη βυζαντινή εκπαίδευση, κάτω από την επίδραση των κηρυγμάτων του Χριστιανισμού και των Μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας. Τέλος, ερευνά τις διατάξεις της βυζαντινής νομοθεσίας που αναφέρονταν στα παιδιά και καταδεικνύει τις προσπάθειες του νομοθέτη για την προστασία των ανηλίκων. Για την τεκμηρίωση της εργασίας μας, συγκεντρώσαμε πληροφορίες από τη σχετική βιβλιογραφία και αφού τις καταγράψαμε, τις ταξινομήσαμε και τις επεξεργαστήκαμε. Αμέσως μετά για να στηρίξουμε την ορθότητα της εργασίας μας, παραθέσαμε μαρτυρίες από τις πηγές με τη μορφή παραπομπών. Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας έδειξαν ότι τα παιδιά στο χριστιανικό Βυζάντιο ζούσαν σε έναν πιο ανθρώπινο κόσμο, συγκριτικά με όσα βίωναν τα παιδιά στον δυτικό Μεσαίωνα. Οι Βυζαντινοί αγαπούσαν και φρόντιζαν τα παιδιά τους, ενώ η κοινωνική και οικονομική κατάσταση της οικογένειας, καθόριζε την πορεία τους στη ζωή. Υπήρχαν βέβαια συνήθειες και θεσμοί κατακριτέοι στη βυζαντινή κοινωνία, όμως δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τις προσπάθειες της Πολιτείας μέσα από τη νομοθεσία, για την προστασία των παιδιών και την παραδειγματική τιμωρία όσων επιβουλεύονταν με οποιοδήποτε τρόπο τη ζωή τους.