Ο αντίκτυπος αυτιστικού παιδιού στις ψυχοδυναμικές σχέσεις της οικογένειας σε συναισθηματικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο

Abstract

Στην παρούσα ερευνητική εργασία τίθεται ως στόχος η διερεύνηση του αντίκτυπου που ασκεί η παρουσία του παιδιού με Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος στις ψυχοδυναμικές σχέσεις της οικογένειας. Ο βαθμός, η έκταση και η ένταση επηρεασμού του συστήματος της οικογένειας σε συναισθηματικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Παρουσιάζονται σε θεωρητικό επίπεδο αλλά και μέσα από ερευνητικά δεδομένα οι μέχρι σήμερα ισχύουσες στάσεις και οι λόγω αυτών διατυπωμένες γνώμες, αναφορικά με το φαινόμενο της αναπηρίας, τα μοντέλα αναπηρίας και επιχειρείται ο εννοιολογικός προσδιορισμός της Διάχυτης Αναπτυξιακής Διαταραχής του Αυτιστικού Φάσματος. Εξετάζεται, επίσης, ο θεσμός της οικογένειας ως σύστημα. Οι ρόλοι και οι ψυχοδυναμικές σχέσεις των μελών της που αναπτύσσονται στο εσωτερικό της. Αναλύονται οι επιδράσεις που ασκεί η ύπαρξη του παιδιού με Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος στη λειτουργική δυναμική των οικογενειακών σχέσεων και συγκεκριμένα σε συναισθηματικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Για τη διερεύνηση του στόχου η έρευνα διεξήχθη στα όρια του Νομού Φθιώτιδας. Η μεθοδολογία της έρευνας συνίστατο στην διαμόρφωση και χρήση δέκα ημιδομημένων συνεντεύξεων σε δείγμα γονέων που έχουν παιδιά με αυτισμό από το Ειδικό Δημοτικό Σχολείο και το Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. Η ανάλυση των ποιοτικών δεδομένων πραγματοποιήθηκε με βάση τη Θεμελιωμένη Θεωρία. Από τα δεδομένα που προέκυψαν, δομήθηκε ένα Μοντέλο ψυχοδυναμικών οικογενειακών σχέσεων Θεμελιωμένης Θεωρίας, το οποίο ερμηνεύει τη διαδικασία του αντίκτυπου του αυτιστικού παιδιού στις ψυχοδυναμικές σχέσεις της οικογένειας σε συναισθηματικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το παιδί με αυτισμό αποτελεί κεντρική έννοια και έχει αρνητική επίδραση σε συναισθηματικό επίπεδο, το οποίο περιλαμβάνει την ψυχολογία των γονέων, των αδερφών και των υπολοίπων συγγενών. Σε κοινωνικό επίπεδο παρατηρούνται αλλαγές στην κοινωνική ζωή της οικογένειας και στη στάση του κοινωνικού περίγυρου, οδηγώντας σε κοινωνική απομόνωση την οικογένεια. Σε οικονομικό επίπεδο ο αντίκτυπος του αυτιστικού παιδιού μεταφράζεται σε οικονομική επιβάρυνση της οικογένειας με μείωση ωρών εργασίας των γονέων για τη φροντίδα του παιδιού και ανατροπή του οικογενειακού οικονομικού προγραμματισμού λόγω των αυξημένων αναγκών του παιδιού σε ειδικούς, φαρμακευτική αγωγή, ειδική διατροφή και ειδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Η ψυχολογία των γονέων και η αρωγή του κράτους και των συγγενών εξαιτίας της οικονομικής επιβάρυνσης οδηγούν στην ανησυχία των γονέων για το μέλλον του παιδιού. Τέλος, στην πλειονότητα των γονέων κυριαρχεί ο φόβος, η αγωνία και η απόγνωση για το μέλλον.