Μία συγκριτική μελέτη για την επίδραση των Μνημονίων Συνεννόησης στην αγορά εργασίας: Οι περιπτώσεις της Ελλάδας και της Πορτογαλίας

Abstract

Η οικονομική κρίση που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 2000 είχε τεράστιες επιπτώσεις στην κοινωνική πολιτική των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι πολιτικές της μείωσης των δημοσίων δαπανών και η εσωτερική υποτίμηση απετέλεσαν τους βασικούς πυλώνες του σχεδιασμού αντιμετώπισης της οικονομικής και δημοσιονομικής διολίσθησης των κρατών. Οι χώρες που βρέθηκαν σε δυσχερέστερη οικονομική θέση απέναντι στις αγορές, προσπάθησαν να διαφύγουν του κινδύνου συνάπτοντας Μνημόνια Συνεννόησης και εφαρμόζοντας τα αντίστοιχα προγράμματα διάσωσης. Τα προγράμματα περιελάμβαναν μέτρα και συγκεκριμένες πολιτικές για τομείς της κοινωνικής πολιτικής, όπως η κοινωνική ασφάλιση, οι συντάξεις και η εργασία. Η Ελλάδα και η Πορτογαλία βρέθηκαν ακριβώς σε αυτή τη θέση και κατά συνέπεια προέβησαν σε μια σειρά από νομοθετικές αλλαγές. Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρείται η αποτύπωση του νομοθετικού έργου των δύο χωρών στο πεδίο της εργασίας. Επίσης, γίνεται μια προσπάθεια αξιολόγησης των νομοθεσιών ως προς τη διασφάλιση των κοινωνικών δικαιωμάτων. Η αξιολόγηση τους πραγματοποιείται υπό το πρίσμα των διεθνών συμβάσεων και χαρτών που έχουν διακηρυχθεί από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχουν υιοθετηθεί από τις δύο χώρες. Οι ειδικοί τομείς της εργασίας που αναλύονται είναι η προστασία στην ανεργία, ο χρόνος εργασίας, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και η προστασία στην εργασία. Η Ελλάδα προβαίνει σε πολλές περισσότερες νομοθετικές αλλαγές συγκριτικά με την Πορτογαλία. Παρόλα αυτά και οι δύο χώρες κινούνται στην ίδια μεταρρυθμιστική λογική. Έτσι, κεντρικές πολιτικές είναι η μείωση των επιδοματικών παροχών, η προώθηση των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης, η ευελιξία του χρόνου εργασίας, η μείωση του εργατικού κόστους, η αποκέντρωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και η χαλάρωση των απολύσεων. Ως προς τη διασφάλιση των κοινωνικών δικαιωμάτων, σε ελάχιστες περιπτώσεις φαίνεται να παραβιάζονται ευθέως από τις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις. Σε αρκετές όμως, παρατηρείται η τήρηση των προτύπων των διεθνών συμβάσεων και χαρτών σε ελάχιστο βαθμό, δημιουργώντας ένα μη φιλικό περιβάλλον προώθησης των δικαιωμάτων. Λέξεις κλειδιά: οικονομική κρίση, μνημόνια συνεννόησης, εργασία, κοινωνικά δικαιώματα