Ο «πληθωρισμός προσόντων» στην εκπαίδευση: Διερεύνηση στάσεων και αντιλήψεων εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Abstract

Στο σύγχρονο εκπαιδευτικό συγκείμενο παρατηρείται μια έντονη κινητικότητα των εκπαιδευτικών στο πεδίο των επιμορφωτικών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων και μια ατέρμονη προσπάθεια συσσώρευσης πιστοποιημένων τίτλων και διπλωμάτων που καταγράφεται ως «πληθωρισμός προσόντων». Σκοπός της παρούσας ερευνητικής μελέτης είναι η διερεύνηση των στάσεων και αντιλήψεων εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για την τάση του «πληθωρισμού προσόντων». Ειδικότερα, εξετάζεται αν ο «πληθωρισμός προσόντων» συνδέεται με ουσιαστικά κίνητρα μάθησης και αποτελεί μια διαδικασία προσωπικής και επαγγελματικής αυτοπραγμάτωσης των εκπαιδευτικών ή πρόκειται για αγχώδη προσπάθεια προσαρμογής στις απαιτήσεις μιας εμπορευματικής οικονομίας. Στην έρευνα συμμετείχαν 241 εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω διαδικτυακού ερωτηματολογίου, που περιελάμβανε κλειστού τύπου ερωτήσεις και μία ερώτηση ιεράρχησης. Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι οι εκπαιδευτικοί συνδέουν κυρίως την τάση του «πληθωρισμού προσόντων» με την πίεση από την αγορά εργασίας. Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ως ισχυρότερα κίνητρα συμμετοχής των εκπαιδευτικών σε μαθησιακές διαδικασίες για τη συγκέντρωση πρόσθετων τίτλων σπουδών τα επαγγελματικά κίνητρα, καθώς θεωρείται πως οι τίτλοι οι οποίοι θα αποκτήσουν θα αποτελέσουν τα διαπιστευτήρια που θα τους επιτρέψουν να θωρακίσουν τη θέση τους ή να κινηθούν αποτελεσματικότερα στην αγορά εργασίας. Σημαντικά, επίσης, εμφανίζονται και τα ψυχικά/πνευματικά κίνητρα, όπου αποδίδεται μεγαλύτερη σημασία στην αυτοβελτίωση και την προσωπική ικανοποίηση. Οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί εμφανίζονται αρκετά ικανοποιημένοι από την εξέλιξη της επαγγελματικής και προσωπικής τους ζωής μετά την απόκτηση των «προσόντων» και διακατέχονται κυρίως από θετικά συναισθήματα στις εκπαιδευτικές τους διαδρομές, με μοναδική εξαίρεση το άγχος, το οποίο βιώνουν σε μεγάλη ένταση. Ως προς την επιρροή των δημογραφικών χαρακτηριστικών παρατηρήθηκαν αρκετές διαφοροποιήσεις. Οι σημαντικότερες είναι ότι τα επαγγελματικά κίνητρα αναδεικνύονται ισχυρότερα κυρίως στους νεότερους εκπαιδευτικούς, τους αναπληρωτές ή ωρομίσθιους και τους εκπαιδευτικούς ιδιωτικών σχολείων. Αντίθετα τα ψυχικά/πνευματικά κίνητρα αναδεικνύονται ισχυρότερα στους εκπαιδευτικούς θεωρητικών επιστημών και νηπιαγωγούς, τις γυναίκες και τους κατόχους διδακτορικού, που παράλληλα εμφανίζονται περισσότερο ικανοποιημένοι και συνδέουν την τάση του «πληθωρισμού προσόντων» σε μεγαλύτερο βαθμό με την αυτοπραγμάτωση και την αυτοβελτίωση.