4η Βιομηχανική Επανάσταση: Ανισότητες και προκλήσεις για την ισότιμη πρόσβαση των γυναικών σε επαγγέλματα υψηλής τεχνολογίας: η περίπτωση του νομού Ευρυτανίας

Abstract

Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση (4IR), που χαρακτηρίζεται από την σύμπτυξη του φυσικού, ψηφιακού και βιολογικού κόσμου, δεν είναι απλώς η συνέχεια της 3ης Βιομηχανικής Επανάστασης, αλλά ένα νέο κεφάλαιο στην ανθρώπινη ανάπτυξη, που επιφέρει κατακλυσμικές αλλαγές, αναδιαμορφώνοντας βιομηχανίες, οικονομίες και κοινωνίες. Ο κόσμος της εργασίας δεν αποτελεί εξαίρεση με την εισαγωγή καινοτομιών, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), η μηχανική μάθηση, η ρομποτική, το Διαδίκτυο των πραγμάτων (IoT), που διαταράσσουν τα παραδοσιακά επιχειρηματικά μοντέλα και αλλάζουν τη φύση των θέσεων εργασίας. Την ώρα που απειλούνται με αφανισμό ολόκληροι επαγγελματικοί τομείς, νέοι ρόλοι αναδύονται και η απαίτηση για επανακατάρτιση σε δεξιότητες υψηλής τεχνολογίας, αλλά και σε life sklls γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική για την εξασφάλιση της απασχολησιμότητας, καθώς και για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες αποτελεί μια πρόκληση, ιδιαίτερα για τα αναπτυσσόμενα κράτη και τις απομακρυσμένες κοινότητες που σπάνια διαθέτουν τους πόρους, αλλά και τη στρατηγική μεθοδολογία να αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες προς το όφελος των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων. Ο νομός Ευρυτανίας, από τους πλέον αραιοκατοικημένους και περισσότερο ορεινούς νομούς της Ελλάδας, χαρακτηρίζεται προς το παρόν από περιορισμένες δυνατότητες αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών προς όφελος της τοπικής οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ευημερίας. Σε μια χώρα που η γυναικεία απασχόληση εξακολουθεί να υφίσταται περιορισμούς και η συμμετοχή των γυναικών σε επαγγέλματα υψηλής τεχνολογίας παραμένει «αναιμική», η παρούσα μελέτη επιχειρεί να διερευνήσει τους κοινωνικούς, πολιτισμικούς και επαγγελματικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ικανότητα των γυναικών της περιοχής να βελτιώσουν την ανταπόκρισή τους στις σύγχρονες απαιτήσεις. Επιβεβαιώνεται πως οι γυναίκες της Ευρυτανίας αδυνατούν να απασχοληθούν σε τομείς υψηλής τεχνολογικής ειδίκευσης, καθώς και να αξιοποιήσουν πλήρως τις καινοτομίες στο χώρο εργασίας τους, κυριότερα καθώς δεν έχουν ισότιμη πρόσβαση σε ευκαιρίες εκπαίδευσης ούτε οικονομική και θεσμική υποστήριξη. Περαιτέρω, η βαθιά ριζωμένη κουλτούρα διάκρισης απέναντι στις γυναίκες αναφορικά με τη θέση τους στην αγορά εργασίας, καθώς και η αδυναμία συμφιλίωσης των επαγγελματικών και οικογενειακών τους ρόλων, σε συνδυασμό με τα ανελαστικά περιβάλλοντα εργασίας, θέτουν σημαντικά εμπόδια στην ισότιμη επαγγελματική εξέλιξη, ιδιαίτερα σε επαγγέλματα υψηλών απαιτήσεων. Απαιτούνται ευρείες επενδύσεις, καθώς και ριζικές πρωτοβουλιών υποστήριξης της αναβάθμισης των προσόντων των εργαζομένων της περιοχής, αναμόρφωσης του πλαισίου εργασίας, στρατηγικές εξισορρόπησης της προσωπικής και οικογενειακής ζωής, καθώς και ευαισθητοποίησης στα έμφυλα δικαιώματα, ώστε να ενισχυθεί η ισότιμη πρόσβαση των γυναικών σε επαγγέλματα υψηλής τεχνολογίας.