Διαβίωση σε πλαίσιο παιδικής προστασίας

Abstract

Η παρούσα έρευνα μελετά τον τρόπο διαβίωσης των υποκειμένων κατά την περίοδο της παιδικής και εφηβικής τους ηλικίας σε πλαίσιο προστασίας εξαιτίας της έκθεσής τους σε φαινόμενα παραμέλησης και κακοποίησης, προερχόμενων από το οικογενειακό τους περιβάλλον. Η μελέτη απαρτίζεται από δύο μέρη, το θεωρητικό και το ερευνητικό. Στο θεωρητικό μέρος γίνεται αναφορά στην προσέγγιση της παιδικής ηλικίας κοινωνιολογικά αλλά και σε ιστορική βάση υπό το πρίσμα της αντιμετώπισης και της αξίας που μετέδιδε παλαιότερα η κοινωνία στο παιδί. Η κρατική παρέμβαση για τη σωτηρία των ευρισκόμενων παιδιών σε κίνδυνο κρίνεται απαραίτητη για να αντιληφθούμε τον τρόπο παρέμβασης εκείνης της εποχής και να διαπιστώσουμε τυχόν διαφοροποιήσεις στην παρούσα κοινωνική πρόνοια παιδικής προστασίας. Συνεχίζοντας, παρατίθενται τα σχετικά περί ιδρυμάτων όπου και πραγματοποιείται ανάλυση της έννοιας του ιδρύματος, του θεσμού, των ιδρυματικών μοντέλων, των χαρακτηριστικών της ιδρυματικής ζωής και των αιτιών εισαγωγής των ανηλίκων σε αυτά τα πλαίσια. Στην έρευνα επιπρόσθετα δίδεται το νομικό πλαίσιο της προστασίας ανηλίκων καθώς και λίστα υπηρεσιών κλειστής φροντίδας στη χώρα μας. Γίνεται εκτενής λόγος για τις συνέπειες της ιδρυματοποίησης σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του ανήλικου καθώς και στην έννοια της ψυχικής ανθεκτικότητας που διαδραματίζει εξισορροπιστικό ρόλο μεταξύ των μειονεκτημάτων του ιδρυματικού τρόπου διαβίωσης και της θετικής εξέλιξης που παρατηρήθηκε σε ορισμένους τροφίμους. Η πορεία προς την κοινωνική ένταξη στη φάση της ενηλικίωσης δύναται να δημιουργεί ανασφάλειες και φόβους για την επικείμενη αλλαγή όμως η εξάλειψη της συλλογικής ρουτίνας και η έξοδος από την ιδρυματική νοοτροπία και κουλτούρα λειτούργησε με θετικό πρόσημο στην επιτυχημένη πορεία πρώην οικότροφων. Εν συνεχεία, γίνεται αναφορά στο πλαίσιο «Το Χαμόγελο του Παιδιού» απ’ όπου προέρχονται οι πληροφορίες των υποκειμένων της συνέντευξης και τέλος το θεωρητικό μέρος ολοκληρώνεται με αναφορά στους εναλλακτικούς θεσμούς προστασίας ,την υιοθεσία και την αναδοχή, συνιστώντας την αφετηρία της αποϊδρυματοποίησης. Το δεύτερο μέρος της παρούσας μελέτης αναφέρεται στα προσωπικά βιώματα των συνεντευξιαζόμενων, στους κανόνες και στον τρόπο λειτουργίας της δομής φιλοξενίας, στην καθημερινότητά τους ,στις σχέσεις που διαμορφώθηκαν με τους φροντιστές τους αλλά και στη σύναψη φιλικών δεσμών με τους ομηλίκους τους, καθώς και στους παράγοντες που πιθανολογούμε πως διαδραμάτισαν σημαίνοντα ρόλο στην αισιόδοξη εξέλιξή τους. Πρόκειται για αφήγηση ζωής με αφετηρία τον χρόνο τοποθέτησής τους στο πλαίσιο έως την ηλικία της ενηλικίωσής τους και τη μετάβασή τους στον κοινωνικό ιστό. Μολονότι πολλές έρευνες μελετούν το συγκεκριμένο θέμα από την σκοπιά των επιζήμιων συνεπειών της ιδρυματικής τοποθέτησης, παραμένουν ωστόσο λίγες αυτές που αποτελούν τη «φωνή» των ανθρώπων αυτών παρέχοντας την ευκαιρία εμβάθυνσης στην καθημερινότητά τους. Θα μπορούσε ένα πλαίσιο που προσφέρει δυνατότητες κοινωνικοποίησης, εκπαίδευσης και εξέλιξης να αποκτήσει όψεις γονεϊκότητας και να θεωρηθεί σπίτι υπό την έννοια της οικογενειακής υποστήριξης ή αποτελεί απλά έναν στεγνό χώρο προστασίας του παιδιού που παρέχει στέγη και σίτιση στους τροφίμους του; Η έρευνα αναζητά απαντήσεις αναφορικά με το συγκεκριμένο ερώτημα και μελετώντας την καθημερινή συνθήκη στο εσωτερικό του πλαισίου αναζητά τους παράγοντες που επέδρασαν στην θετικά εξελισσόμενη ζωή τους. Στο συγκεκριμένο μέρος αναφέρονται τα σχετικά με την ερευνητική διαδικασία, δηλαδή η ερευνητική μεθοδολογία, το εργαλείο, το ερευνητικό δείγμα. Στη συνέχεια ακολουθεί η καταγραφή της παρατήρησης και η ανάλυση των συνεντεύξεων και των άλλων δεδομένων. Στο τελευταίο μέρος παρουσιάζονται τα συμπεράσματα, κατατίθενται προτάσεις αναφορικά με την ιδρυματική διαβίωση και παρατίθεται η σχετική βιβλιογραφία.