Κατά πόσο έχει βοηθήσει στην άσκηση ή μη αποτελεσματικότερης διοίκησης η διοικητική μεταρρύθμιση του Καλλικράτη. Μελέτη Περίπτωσης του Δήμου Νότιας Κυνουρίας

Abstract

Ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα έχει μια σημαντική ιστορική πορεία. Μια από τις σημαντικότερες διοικητικές μεταρρυθμίσεις που έλαβαν χώρα στην Ελλάδα κατά τα τελευταία χρόνια και σε κάθε περίπτωση ένα σταθμό για την ιστορία και την οργάνωση της ελληνικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αποτελεί το Πρόγραμμα «Καλλικράτης», με κύριο εφαρμοστικό του εργαλείο το ν. 3852/2010, αλλά και την πλειάδα ειδικότερων ρυθμίσεων που περιλαμβάνει. Το πρόγραμμα «Καλλικράτης» στόχευσε στην συγκρότηση «ισχυρών» πληθυσμιακά, χωρικά και οικονομικά δήμων, στους οποίους μεταβιβάστηκαν σημαντικές αρμοδιότητες από την κεντρική διοίκηση, για την καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη. Οι αιρετές περιφέρειες είναι υπεύθυνες για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, ενώ η αποκεντρωμένη κρατική διοίκηση ασκεί λειτουργίες επιτελικού χαρακτήρα. Μέσω του Προγράμματος Καλλικράτης, επιτεύχθηκαν πράγματι σημαντικές οργανωτικές και λειτουργικές οικονομίες κλίμακας. Παρόλα αυτά όμως, από τις παραπάνω σημαντικές καινοτομίες που εισήγαγε λίγες βρήκαν ουσιώδη εφαρμογή και είχαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Οι δύο βασικοί λόγοι ήταν η οικονομική κρίση και ο αυστηρός δημοσιονομικός έλεγχος που είχε μεγάλες επιπτώσεις στην λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και η αρχικά βεβιασμένη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής της εν λόγω μεταρρύθμισης. Η ανά χείρας διπλωματική εργασία επιβεβαιώνει ότι η εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης βελτίωσε την αποτελεσματικότητα της διοίκησης των δήμων, και σαν μελέτη περίπτωση θέτει τον Δήμο Νότιας Κυνουρίας της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Η αυξημένη αποτελεσματικότητα των διοικητικών υπηρεσιών διαπιστώνεται τόσο με την ανάλυση της ποσοτικής έρευνας μέσω ερωτηματολογίων σε δημότες του Δήμου Νότιας Κυνουρίας, όσο και με την ανάλυση της ποιοτικής, μέσω συνεντεύξεων σε σημαντικά στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οδηγώντας έτσι σε μια συμφωνία των ευρημάτων των δύο προσεγγίσεων. Η νέα αρχιτεκτονική της τοπικής αυτοδιοίκησης και του κράτους, όπως αυτή θεσμοθετείται με το πρόγραμμα Καλλικράτης (Ν. 3852/2010) συνιστά πράγματι μία φιλόδοξη προσπάθεια ανασυγκρότησης της χώρας αλλά και μία μεγάλη αναπτυξιακή πρωτοβουλία. Παρά την αρνητική συγκυρία της οικονομικής κρίσης που βίωσε η χώρα και τις συνέπειές της τόσο στην χρηματοδότηση όσο και στις αυξημένες αρμοδιότητες των ΟΤΑ, η μεταρρύθμιση του Καλλικράτη συνιστά σημάδι αλλαγής και παράγοντα ελπίδας. Αφενός καταδεικνύει την ικανότητα της Χώρας μας να ανασυντάξει τις διοικητικές και θεσμικές δομές της πάνω σε σύγχρονα και συμβατά με τις απαιτήσεις των καιρών πρότυπα. Αφετέρου αποδεικνύει ότι είναι όντως δυνατή η αύξηση της διοικητικής αποτελεσματικότητας σε συνδυασμό με τον περαιτέρω εκδημοκρατισμό του μοντέλου διακυβέρνησης και ότι είναι όντως εφικτή η επανεκκίνηση της ανάπτυξης μέσω της υλοποίησης ενός πολιτικού συστήματος που θέτει στο επίκεντρό του τον πολίτη και την κοινωνία.