Αποτελεσματικές πρακτικές ενίσχυσης κοινωνικών δεξιοτήτων παιδιών προσχολικής ηλικίας με διαταραχές αυτιστικού φάσματος: Συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση

Abstract

Γεγονός αποτελεί τα τελευταία έτη η ραγδαία ανάπτυξη πρωτοποριακών παρεμβάσεων στον τομέα της κοινωνικής ενδυνάμωσης ατόμων με διαταραχές αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ). Ωστόσο, σε παιδιά προσχολικής ηλικίας η εφαρμογή των παρεμβάσεων συχνά δεν αποδίδει θετικό πρόσημο και οι αιτίες φαίνεται να είναι πολυδιάστατες. Στόχος της έρευνας αυτής είναι να παρουσιάσει σχετικά δεδομένα, που θα οδηγήσουν σε μια πιο περιεκτική και αποτελεσματική εκπαιδευτική-θεραπευτική προσέγγιση για την ενίσχυση κοινωνικών δεξιοτήτων παιδιών προσχολικής ηλικίας με ΔΑΦ. Το δείγμα της παρούσας συστηματικής βιβλιογραφικής ανασκόπησης αποτελείται από τριάντα (30) ερευνητικά άρθρα με χρονολογία δημοσίευσης μεταξύ των ετών 2013-2024, τα οποία προέκυψαν έπειτα από ενδελεχή έρευνα της διεθνούς και εγχώριας βιβλιογραφίας σε έγκριτες επιστημονικές βάσεις δεδομένων όπως Google Scholar, Springer link, Pub Med, Science Direct, Wiley Online Library κ.ά. Η έρευνα επικεντρώθηκε στις πρακτικές με τις οποίες στελεχώνουν οι ειδικοί τα προγράμματα παρέμβασης με σκοπό την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων παιδιών προσχολικής ηλικίας με ΔΑΦ, στις προϋποθέσεις που διασφαλίζουν την αποτελεσματικότητα των πρακτικών, στις δυσκολίες που προκύπτουν κατά την εφαρμογή τους αλλά και στα οφέλη που λαμβάνουν οι εκπαιδευόμενοι/-νες από την αποτελεσματική και έγκαιρη παρέμβαση. Τα ευρήματα φανερώνουν ένα δυναμικό και εξελισσόμενο πεδίο στην ενίσχυση κοινωνικών δεξιοτήτων παιδιών προσχολικής ηλικίας με ΔΑΦ, το οποίο πλαισιώνεται από ποικίλες μεθοδολογίες και προσεγγίσεις. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων εξαρτάται από μια πολύπλευρη προσέγγιση που ενσωματώνει τον συνδυασμό πρακτικών, την άμεση αλληλεπίδραση των παιδιών με τον κοινωνικό περίγυρο, τη συμμετοχή συνομηλίκων τυπικής ανάπτυξης, τις δραστηριότητες που βασίζονται στο παιχνίδι, την αποτελεσματική ενσωμάτωση της οικογένειας αλλά και την ευελιξία να προσαρμόζονται στις ατομικές ανάγκες του κάθε παιδιού. Ταυτόχρονα, τα ευρήματα καταδεικνύουν την πολύπλοκη και πολύπλευρη φύση της εφαρμογής παρεμβάσεων κοινωνικών δεξιοτήτων για παιδιά προσχολικής ηλικίας με ΔΑΦ. Η υπέρβαση αυτών των προκλήσεων απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που περιλαμβάνει επαρκή εκπαίδευση για όλους τους/τις συμμετέχοντες/-ουσες, ευέλικτες και προσαρμοσμένες στρατηγικές παρέμβασης, αποτελεσματική επικοινωνία, ομαδική εργασία και ολοκληρωμένα συστήματα υποστήριξης για τις οικογένειες. Διαπιστώνεται ότι με τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων, τα παιδιά μπορούν να λάβουν ουσιαστική υποστήριξη στον τομέα της κοινωνικότητας, γεγονός το οποίο θα τα προετοιμάσει για συνεχείς και μελλοντικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις σε διαφορετικά και πιο περίπλοκα περιβάλλοντα.