Βασικές αρχές των Δημοκρατικών Σχολείων. Μελέτη περίπτωσης: το Δημοτικό Σχολείο Φουρφουρά Ρεθύμνου

Abstract

Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η διερεύνηση των θεμελιωδών αρχών που χαρακτηρίζουν τα δημοκρατικά σχολεία. Οι αρχές σχετίζοντα ι τόσο με τη διαμόρφωση δημοκρατικών διαδικασιών και δομών, όσο και με τη δημιουργία ενός δημοκρατικότερου αναλυτικού προγράμματος με σκοπό την προώθηση της ισότητας στην εκπαίδευση και τη διάπλαση ολοκληρωμένων, αυτόνομων προσωπικοτήτων και ενεργών, κριτ ικά σκεπτόμενων πολιτών. Η δικαιοσύνη, η ελευθερία, η ισότητα ευκαιριών, η αυτονομία, η συνεργασία και η διαφάνεια αποτελούν διαστάσεις ουσιαστικής σημασίας και διέπουν την καθημερινή σχολική πραγματικότητα ενός δημοκρατικού σχολείου. Η μεθοδολογία της έρε υνας είναι ποιοτική και ερευνητικό εργαλείο της οι ημιδομημένες συνεντεύξεις 4 εκ των 6 εκπαιδευτικών που δραστηριοποιούνται στο τετραθέσιο δημοτικό σχολείο Φουρφουρά Ρεθύμνου, το επονομαζόμενο «Σχολείο της Φύσης και των Χρωμάτων». Η εστίαση της μελέτης στ ο συγκεκριμένο σχολείο προέκυψε από την ιδιαιτερότητα που το χαρακτηρίζει ως προς τη φιλισοφία και τις δράσεις του για εκδημοκρατισμό της σχολικής ζωής, ενώ παράλληλα καταφέρνει να απαντά στα κελεύσματα της σύγχρονης ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής πολιτικής, όπω ς είναι η καλλιέργεια επιστημονικής νόησης, η ανάπτυξη συναισθηματικής επίγνωσης και η δημιουργία ενεργών πολιτών. Τα στοιχεία της έρευνας, συγκεντρώθηκαν, αναλύθηκαν και συσχετίστηκαν τόσο με το θεωρητικό υπόβαθρο, όσο και με τα κοινά χαρακτηριστικά που π αρουσιάζουν τα δημοκρατικά σχολεία διεθνώς σε άλλες μελέτες. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι η αποκέντρωση της εξουσίας στο σχολικό περιβάλλον, η δημιουργία κλίματος συνεργασίας μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μελών, το «άνοιγμα» του σχολείου στην ευρ ύτερη κοινότητα, το υψηλό επαγγελματικό ήθος του εκπαιδευτικού και η προσέγγιση μιας πιο βιωματικής και ενεργητικής μάθησης κοντά στα ενδιαφέροντα του παιδιού, αποτελούν παράγοντες εκδημοκρατισμού της σχολικής κοινότητας.