Τα φορολογικά συστήματα Ελλάδας - Ευρωπαϊκής Ένωσης: Τάσεις & προοπτικές

Abstract

Το Φορολογικό Σύστημα μιας χώρας περιλαμβάνει το σύνολο των φόρων, σε δεδομένη χρονική περίοδο. Οι φόροι αποτελούν μέσο αναγκαστικής μεταβίβασης πόρων από τους ιδιωτικούς στους δημόσιους φορείς. Ταξινομούνται σε κατηγορίες ανάλογα με τα κριτήρια τα οποία χρησιμοποιούνται. Η σημαντικότερη ταξινόμηση είναι αυτή σε άμεσους και εμμέσους φόρους, ανάλογα με το εάν επιδιώκεται η επιβάρυνση του προσώπου στο οποίο επιβάλλεται ο φόρος ή τρίτου. Ένα ιδανικό φορολογικό σύστημα θα πρέπει να πληροί ορισμένα κριτήρια, πρέπει να είναι απλό, αποτελεσματικό , ευέλικτο , προσαρμοστικό , φιλικό. Τα φορολογικά συστήματα παρουσιάζουν πολλά προβλήματα όπως η παραοικονομία, η φοροδιαφυγή και η φοροαποφυγή τα οποία επιδρούν αρνητικά στο ύψος των φορολογικών εσόδων. Το ελληνικό φορολογικό σύστημα παρουσιάζει, παρά τις αλλαγές των τελευταίων ετών , πολλά από τα χαρακτηριστικά αυτών των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως χαμηλή φορολογική επιβάρυνση ως ποσοστό του Α.Ε . Π, υπεροχή των εμμέσων φόρων, ύπαρξη πολλών εξαιρέσεων και απαλλαγών, μεγάλή έκταση φοροδιαφυγής, συχνές αλλαγές, ασάφειες και επικαλύψεις της νομοθεσίας, αναποτελεσματικότητα φορολογικών αρχών. Οι σημαντικότεροι φόροι από άποψη συμβολής στα συνολικά φορολογικά έσοδα είναι ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α) και ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών και Νομικών Προσώπων, η συμβολή των φόρων Περιουσίας είναι σαφώς μικρότερη . Οι αλλαγές των τελευταίων ετών επικεντρώνονται σε ζητήματα εξαιρέσεων και απαλλαγών, μειώσεις συντελεστών, αυξήσεις Φ.Π.Α και ειδικών φόρων και τελών, αλλαγές στη φορολογία κεφαλαίου . Βασικές κατευθύνσεις της τρέχουσας πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν, η εναρμόνιση των φορολογικών συστημάτων των χωρών μελών, η συνεργασία μεταξύ των Αρχών , η σύναψη συμφωνιών αποφυγής διπλής φορολογίας, ο περιορισμός στρεβλώσεων στον τομέα του ανταγωνισμού , η ενίσχυση των κινήτρων για έρευνα και ανάπτυξη , η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής . Οι περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες μέλη χαρακτηρίζονται από σχετικά υψηλή συνολική φορολογική επιβάρυνση , μεγαλύτερη συμβολή των αμέσων φόρων στα συνολικά φορολογικά έσοδα, ειδικές εξαιρέσεις και αφορολόγητα για οικογένειες με ανήλικα παιδιά , άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένους. Άντληση σημαντικών εσόδων από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Αντίθετα οι λιγότερο ανεπτυγμένες, όπως η χώρα μας, από χαμηλή συνολική επιβάρυνση, μικρή συμβολή των αμέσων φόρων, περιορισμένη φορολογική βάση, υψηλούς συντελεστές, περιορισμένη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.