Οι πάπυροι της έπαυλης του Ηρακλείου (Herculaneum) Καμπανίας

Abstract

Η εκπόνηση της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας κινείται στα πλαίσια των αρχαιογνωστικών σπουδών της Παπυρολογίας και επιχειρεί να εκθέσει (σε γραμμική ανάπτυξη έξι κεφαλαίων) θέματα που άπτονται των πάπυρων που ανασκάφηκαν το 1752-1754 στην περίφημη «βίλα των παπύρων» στο Ηράκλειο (Herculaneum) Καμπανίας, η οποία θάφτηκε από την ηφαιστειακή σποδό του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. Γιατί η αριστοτεχνική αυτή έπαυλη έμελλε να στεγάζει στα ανήλιαγα βάθη των ερειπίων της τη μοναδική ελληνορωμαϊκή βιβλιοθήκη της αρχαιότητας που διατηρήθηκε (κεφ.1ο). Όμως οι 1800 περίπου κύλινδροι που ανασύρθηκαν ήταν εξωτερικά επιστρωμένοι από σκληρό περίβλημα τέφρας, εσωτερικά απανθρακωμένοι, σαθροί κι εύθρυπτοι, με αποτέλεσμα οι επίνοιες απόπειρες εκτύλιξης κι ανάγνωσής τους να καταστούν εξαιρετικά εργώδεις κι ενίοτε φθοροποιές (κεφ.2ο). Όσα παπύρινα χειρόγραφα αποκαταστάθηκαν, απεκάλυψαν πως συγκροτούσαν αφενός μία μεγάλη εξειδικευμένη συλλογή από κείμενα επικούρειας (και στωϊκής) φιλοσοφίας σε ελληνική γραφή και αφετέρου μία μικρότερη συλλογή ρωμαϊκής λογοτεχνίας σε λατινική γραφή, όλα του 3ουαι.π.Χ.-1ουαι.μ.Χ. (κεφ.3ο).Στα δημοσιευμένα δε αυτά κείμενα επειδή εκπροσωπείται κατά πλειονότητα η εμβληματική μορφή του Επικούρειου Φιλόδημου, κρίθηκε επιτακτική η παράθεση τόσο της συγγραφικής παραγωγής του, όσο και δύο αποσπασμάτων εκ των συγγραμμάτων του Περί Μουσικής και Περί Ρητορικής (κεφ.4ο). Οι άοκνες όμως προσπάθειες των σύγχρονων ερευνητών απέφεραν νέες επιτυχείς (μη επεμβατικές) ψηφιακές μεθόδους ανάγνωσης, που εξελίσσουν καθοριστικά την εντατικοποίηση της παπυρολογικής μελέτης (κεφ.5ο).Η συνεισφορά του ανεκτίμητου αυτού παπύρινου πακτωλού φιλοσοφικών ιδεών και διδαχών, αν και εγείρει πληθώρα προβληματισμών, απεδείχθη μία ανεξάντλητη πηγή μύησης στον ελληνορωμαϊκό κόσμο της αρχαιογνωσίας, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της δυτικής σκέψεως (κεφ.6ο).