Η ανάδειξη θεμάτων με κοινωνικές διαστάσεις στα παραμύθια των Γκριμ και Άντερσεν και προτάσεις παιδαγωγικής αξιοποίησής τους στην Α’ Βάθμια Εκπαίδευση.

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά την δυνατότητα διδακτικής αξιοποίησης του παραμυθιού με βάση την παιδαγωγική τους διάσταση, εξετάζοντας παράλληλα με βάση βιβλιογραφικής έρευνας το κρίσιμο ζήτημα της επιρροής τους στις αφηγηματικές δεξιότητες και τις ικανότητες φαντασίας των μαθητών. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να αναδειχθούν αξίες και στάσεις με κοινωνική διάσταση στα παραμύθια των Γκριμ και Άντερσεν, όπως η φιλία, η οικογένεια, καθώς και ο τρόπος προσέγγισης των θεμάτων αυτών στα παραμύθια. Βασικό στόχο αποτελεί η πρόταση παιδαγωγικής αξιοποίησης των παραμυθιών αυτών μέσω της σύνδεσης τους με τα αναλυτικά προγράμματα πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, μέσω δημιουργικής γραφής. Η παιδαγωγική αξιοποίηση των παραμυθιών μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της φαντασίας, της δημιουργικότητας των μαθητών, καθώς και της ενσυναίσθησής τους για τις διαφορετικές οπτικές γωνίες και βίωσης των γεγονότων, μέσω της συναισθηματικής ταύτισης με τους ήρωες. Επίσης, μπορούν να συμβάλλουν στην βελτίωση ανάπτυξης προφορικού και γραπτού λόγου και στην εξοικείωση με γνώσεις που άπτονται συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα. Με βάση την παραπάνω στόχευση η μελέτη οργανώθηκε σε δυο βασικά μέρη. Το πρώτο μέρος έγκειται στο θεωρητικό υπόβαθρο της παρούσας εργασίας και αποτελείται από τρία κεφάλαια τα οποία εστιάζουν στην ερμηνεία και στα μοντέλα των παραμυθιών, στην παιδαγωγική αξιοποίηση, στον τρόπο σύνδεσης τους με κατακόρυφους στόχους των νέων αναλυτικών προγραμμάτων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, στη χρήση ενεργητικών τρόπων διδασκαλίας και μάθησης ως κατάλληλο μέσο για την αξιοποίησης και σε στοιχεία για τα παραμύθια των Γκριμ και Άντερσεν σε σχέση με το υπό διερεύνηση θέμα. Με βάση τους στόχους και τα ερευνητικά ερωτήματα, στο μεθοδολογικό μέρος της μελέτης, πραγματοποιήθηκε θεματική ποσοτική ανάλυση του περιεχομένου σε δείγμα παραμυθιών των Γκριμ και Άντερσεν. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε με βάση θεματικές κατηγορίες που προέκυψαν από την ανάγνωση των παραμυθιών, από το θεωρητικό πλαίσιο, καθώς και από τα αρχικά ερευνητικά ερωτήματα και πραγματοποιήθηκε ένας κατάλογος παραμυθιών με τις θεματικές που προκύπτουν. Τα συμπεράσματα καταλήγουν σε προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης και ένταξης των παραμυθιών των αδερφών Γκριμ και Άντερσεν σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, συνδέοντας τα κυρίως με κοινωνικοσυναισθηματικούς στόχους που διατρέχουν τον κορμό των νέων αναλυτικών προγραμμάτων. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας μπορούν να αξιοποιηθούν από εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης για την ένταξη των παραμυθιών των Γκριμ και Άντερσεν ως λογοτεχνικές μήτρες που συγκλίνουν με ενεργητικές στρατηγικές διδασκαλίας για διαπραγμάτευση θεμάτων με κοινωνική διάσταση και αξίες όπως η φιλία, η έμφυλη ταυτότητα και ο θεσμός της οικογένειας, μέσω τεχνικών δημιουργικής γραφής, στα πλαίσια διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.