Η μονογονεϊκότητα και η μετανάστευση ως παράγοντες κινδύνου κοινωνικού αποκλεισμού των μονογονεϊκών οικογενειών μεταναστριών μητέρων

Abstract

Η μονογονεϊκότητα και η μεταναστευτική ιδιότητα θεωρούνται παράγοντες ευαλωτότητας και συχνά σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού για τα άτομα που χαρακτηρίζουν και τις οικογένειές τους. Στην παρούσα εργασία επιχειρήθηκε να διερευνηθεί αυτή η συσχέτιση. Αφού πραγματοποιήθηκε σε πρώτη φάση βιβλιογραφική ανασκόπηση των εννοιών της μονογονεϊκότητας, της μετανάστευσης και του κοινωνικού αποκλεισμού, ακολούθησε ποιοτική έρευνα με την χρήση ημιδομημένων συνεντεύξεων σε μετανάστριες μητέρες αρχηγούς μονογονεϊκών οικογενειών, όπου διερευνήθηκαν βιώματά τους, αλλαγές στη ζωή τους και δυσκολίες τους σε σχέση με τη μονογονεϊκότητα και τη μεταναστευτική τους ιδιότητα, καθώς και η θεσμική και η άτυπη στήριξη που έχουν λάβει και ο ρόλος του πατέρα στην ανατροφή των παιδιών. Επίσης, αναζητήθηκαν εκφάνσεις κοινωνικού αποκλεισμού στη ζωή των οικογενειών τους και προτάσεις τους για τις σχετικές δημόσιες κοινωνικές πολιτικές. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι παρά τις πολυδιάστατες και κυρίως οικονομικές δυσκολίες τους, η παρούσα ζωή τους βιώνεται ως καλύτερη περίοδος για τις ίδιες και τα παιδιά τους συγκρινόμενη με την παρελθούσα κυρίως σε ψυχολογικό και συναισθηματικό επίπεδο. Σε αυτό σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η στήριξη του άμεσου οικογενειακού και φιλικού τους περιβάλλοντος σε ψυχολογικό, πρακτικό και λιγότερο σε οικονομικό επίπεδο, ενώ για την εξασφάλιση του τελευταίου βασική πηγή αποτελεί η εργασιακή απασχόληση των μητέρων. Η κοινωνική πρόνοια φαίνεται να περιορίζεται στην παροχή περιορισμένων επιδομάτων, ενώ ο πατέρας στις περισσότερες περιπτώσεις είναι απών σε όλα τα επίπεδα από τη ζωή των παιδιών, αφήνοντας στη μητέρα τη διεκπεραίωση ενός διπλού γονεϊκού ρόλου, που σε αρκετές περιπτώσεις έχει ήδη επωμιστεί μαζί με το βίωμα και τη διαχείριση δύσκολων ενδοοικογενειακών καταστάσεων που εμπεριείχαν άσκηση βίας και καταχρήσεις εκ μέρους του πατέρα.