Αξιολόγηση του υφισταμένου τρόπου κατάρτισης προϋπολογισμού και ανταποδοτικών τελών Δήμων. Πρόταση νέου τρόπου υπολογισμού.

Abstract

Κατά την περίοδο δημοσιονομικής εξυγίανσης και προσαρμογής στην οποία έχει περιέλθει η χώρα μας, μια σειρά από θεσμικές παρεμβάσεις, όπως η εφαρμογή των εκάστοτε Μεσοπρόθεσμων Πλαισίων Δημοσιονομικής Προσαρμογής (ΜΠΔΣ), οι οριζόντιες περικοπές του κρατικού προϋπολογισμού, σε συνάρτηση με τη μείωση των κρατικών εσόδων, επέφεραν μια σημαντική μείωση στους κεντρικούς αυτοτελείς πόρους, οι οποίοι αποτελούν συγκεκριμένα ποσοστά επί δυναμικών φόρων (εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων, προστιθέμενης αξίας και ιδιοκτησίας ακινήτων) και επίσης σημαντικό τακτικό έσοδο των δήμων. Παράλληλα, εξαιτίας της ανωτέρω προσαρμογής και προς την κατεύθυνση της επίτευξης των στόχων πλεονασμάτων, που προέβλεπαν για αυτούς, τα κάθε φορά ισχύοντα ΜΠΔΣ, θεσπίστηκαν αυστηροί κανόνες δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας τους, στο πλαίσιο λειτουργίας τους πάντα, ως φορείς της γενικής κυβέρνησης. Οι κοινές υπουργικές αποφάσεις, με τις οποίες παρέχονται κάθε έτος οι οδηγίες κατάρτισης των προϋπολογισμών των δήμων, ακολουθώντας την παραπάνω ανάγκη και με στόχο αυτοί να είναι ρεαλιστικοί και τουλάχιστον ισοσκελισμένοι, όρισαν ανώτατο ύψος εγγραφής ποσών σε συγκεκριμένες ομάδες ιδίων εσόδων τους, με βάση την εισπραξιμότητά τους. Επιπροσθέτως, οι σαφείς οδηγίες εγγραφής για τα λοιπά έσοδα τους και των οφειλών τους από παρελθόντα οικονομικά έτη, οι υποχρεωτικές αναμορφώσεις του προϋπολογισμού τους, ώστε σε καμία περίπτωση αυτοί να μην καταστούν ελλειμματικοί, σε συνδυασμό με την παρακολούθηση των οικονομικών τους στοιχείων και των αυστηρών οδηγιών τήρησης των προβλεπομένων, προς τις αρμόδιες για την εποπτεία τους Αρχές, κατά τον έλεγχο νομιμότητας των σχετικών αποφάσεων των δημοτικών συμβουλίων, έβγαλε στην επιφάνεια το ζήτημα της αδυναμίας ισοσκέλισης των εσόδων και εξόδων των ανταποδοτικών τους υπηρεσιών, που τεχνηέντως καλυπτόταν μέχρι πρόσφατα. Η αδυναμία αυτή, οδηγεί σε μη ισοσκέλιση εν γένει του προϋπολογισμού, ακόμη και εάν υπάρχει πλεόνασμα από άλλα έσοδα και τους δήμους σε πρόγραμμα οικονομικής εξυγίανσης από το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας των ΟΤΑ. Η ανάλυση αριθμοδεικτών επί των οικονομικών αποτελεσμάτων του συνόλου των δήμων, δείχνει πράγματι ότι οι μικροί πληθυσμιακά δήμοι, αντιμετωπίζουν το ανωτέρω πρόβλημα με τις ανταποδοτικές υπηρεσίες τους. Προκύπτει έτσι η ανάγκη, για κατάθεση προτάσεων στοχευμένης τροποποίησης του θεσμικού πλαισίου, κάτι που επιχειρείται με την παρούσα εργασία, ώστε να δοθεί η δυνατότητα κατάρτισης πραγματικά ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, αλλά και να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία των δήμων, οι οποίοι παρέχουν με μη κερδοσκοπικά κριτήρια, πολύτιμες κοινωνικές υπηρεσίες και αγαθά στους πολίτες.