Αντιμετώπιση του φαινομένου της πειρατείας και των ένοπλων επιθέσεων σε εμπορικά πλοία: Χρήση μέτρων ασφαλείας από τα μέλη των πληρωμάτων των πλοίων ή παροχή υπηρεσιών ασφαλείας από ένοπλους φρουρούς;

Abstract

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση των μέτρων ασφαλείας που δύνανται να ληφθούν από τα πληρώματα των πλοίων κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα για την ασφάλεια πλοίων και λιμενικών εγκαταστάσεων/ISPS code ή Οδηγιών του ΙΜΟ ή άλλων Διεθνών Οργανισμών, καθώς και του πλαισίου που διέπει την παροχή υπηρεσιών ασφαλείας από ένοπλους φρουρούς στα εμπορικά πλοία, συγκρίνοντας τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση των περιστατικών πειρατείας και ένοπλων επιθέσεων σε αυτά. Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν υπερισχύει η συμβολή της χρήσης ένοπλων φρουρών, λαμβάνοντας υπόψη και των νομικών θεμάτων που προκύπτουν από τη δραστηριοποίησή τους, ή τελικά επαρκούν τα μέτρα που εφαρμόζονται από τα πληρώματα των πλοίων στην αντιμετώπιση του φαινομένου. Αρχικά αναλύεται η έννοια της πειρατείας, γίνεται μια ιστορική αναδρομή του φαινομένου, και παρουσιάζονται οι θαλάσσιες περιοχές και οδοί όπου εμφανίζονται πειρατικές επιθέσεις στη σύγχρονη εποχή. Στη συνέχεια γίνεται μια περιγραφή των πρωτοβουλιών της διεθνούς κοινότητας για την αντιμετώπιση του φαινομένου σε διάφορες θαλάσσιες περιοχές του κόσμου και ιδίως στον Κόλπο του Άντεν στο Κέρας της Αφρικής και παρουσιάζονται οι απαιτήσεις του Κώδικα για την Ασφάλεια των Πλοίων και των Λιμενικών Εγκαταστάσεων (Κώδικας ISPS), όσον αφορά την εφαρμογή τους στα πλοία, καθώς και άλλων οδηγιών που έχουν εκδοθεί από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organisation-IMO). Έπειτα αναλύεται το πλαίσιο που διέπει την παροχή υπηρεσιών ασφαλείας από ένοπλους φρουρούς στα εμπορικά πλοία, καθώς και των νομικών θεμάτων που προκύπτουν, τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας μετά την εφαρμογή του ν.4058/12 (63 Α΄) και της αριθμ.641.36-2/12 (1338 Β΄) Κοινής Υπουργικής Απόφασης που έχει εκδοθεί κατ΄ εξουσιοδότησή του. Τέλος ακολουθεί η παράθεση και ανάλυση των στατιστικών στοιχείων που προέρχονται από τις διαθέσιμες μηνιαίες περιγραφικές αναφορές περιστατικών πειρατείας και ένοπλης ληστείας, καθώς και αποτροπής αυτών, του Διεθνή Ναυτιλιακού Οργανισμού (Ιnternational Μaritime Οrganisation), που αφορούσαν εμπορικά πλοία την τελευταία πενταετία και καταγράφονται τα συμπεράσματα της έρευνας σχετικά με το αν υπήρξε θετική η συμβολή της χρήσης των ένοπλων φρουρών ή επαρκούν τα μέτρα που ελήφθησαν από τα πληρώματα των πλοίων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της πειρατείας. Από την ανάλυση διαπιστώνεται ότι η λήψη μέτρων αυτοπροστασίας από τα μέλη των πληρωμάτων των πλοίων εξακολουθούν να έχουν τον πρώτο λόγο στην αντιμετώπιση τέτοιου είδους περιστατικών. Παρόλα αυτά η παρουσία των ένοπλων φρουρών πάνω στα εμπορικά πλοία, ως ένα συμπληρωματικό μέτρο, κατά την εφαρμογή των Βέλτιστων Πρακτικών Διαχείρισης (Best Management Practices) πειρατικών και ένοπλων επιθέσεων, έχει καθιερωθεί και λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των περιστατικών που αντιμετωπίστηκαν με την ενεργοποίηση ένοπλων φρουρών επί των πλοίων συμπεραίνεται ότι γενικά υπήρξε θετική η συμβολή του μέτρου στην καταπολέμηση του φαινομένου.