Ο ψηφιακός αποκλεισμός και το ψηφιακό χάσμα της τρίτης ηλικίας στην εποχή της πληροφορίας

Abstract

Εισαγωγή: Οι ηλικιωμένοι είναι συχνά χαμηλής ειδίκευσης αλλά έχουν αυξημένες προσωπικές ανάγκες, λόγω σωματικής και ψυχικής επιδείνωσης που συμβαίνει με την προοδευτική αύξηση της ηλικίας τους ή μπορεί να έχουν μειωμένη όρεξη για ζωή και δραστηριότητες. Πολλές φορές, ο κύριος λόγος των περιορισμένων ικανοτήτων τους είναι το χαμηλό μορφωτικό τους επίπεδο. Ταυτόχρονα, καθώς οι άνθρωποι γερνούν, τα αντανακλαστικά, η όραση, η ακοή και τα επίπεδα μνήμης αρχίζουν να μειώνονται. Ως φυσική συνέπεια όλων αυτών, οι ηλικιωμένοι έχουν χαμηλά έως μηδενικά επίπεδα ψηφιακής παιδείας και δεξιοτήτων. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση του εύρους του ψηφιακού χάσματος ανάμεσα στα άτομα τρίτης ηλικίας στη χώρα μας σε σχέση με τα διάφορα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά καθώς και η διερεύνηση των διαφορών σε σχέση με τα τρία επίπεδα του ψηφιακού χάσματος.. Μεθοδολογία: Πρόκειται για μια συγχρονική μελέτη. Ο πληθυσμός της μελέτης αποτελούνταν από πολίτες άνω των 65 ετών. Για τη συλλογή δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ένα ερωτηματολόγιο, το οποίο αποτελούνταν από 72 ερωτήσεις σχετικά με τη γενική χρήση του διαδικτύου, τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τη χρήση ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, τις ηλεκτρονικές αγορές και τη χρήση του διαδικτύου μέσω κινητού τηλεφώνου. Αποτελέσματα: Στη μελέτη συμμετείχαν 119 άτομα ηλικίας 78,2±9,3 ετών, που ήταν κυρίως απόφοιτοι δημοτικού σχολείου (82,4%), με οικογενειακό εισόδημα 480,14±284,6 ευρώ και συνταξιούχοι (84,9%). Συνολικά, το 39,5% των συμμετεχόντων είχε προσωπικό υπολογιστή και το 37,8% είχε email. Επίσης, το 4,2% των συμμετεχόντων είχε παρακολουθήσει εκπαιδευτικό πρόγραμμα σχετικά με τη χρήση νέων Τεχνολογιών. Οι συμμετέχοντες βρέθηκαν ψηφιακά αναλφάβητοι. Χρησιμοποίησαν το διαδίκτυο σε μικρό βαθμό για γενική χρήση (5,2±6,9), για διαδικτυακές αγορές (2,4±3,3), από το κινητό τηλέφωνο (2,1±2,5), για δικτύωση μέσων κοινωνικής δικτύωσης (1,9±2,8) και σχεδόν καθόλου για e. -κυβέρνηση (1,1±1,5). Με μέγιστο 63 η συνολική βαθμολογία του ερωτηματολογίου ήταν 12,7±16,4. Όσο υψηλότερο ήταν το επίπεδο εκπαίδευσης των συμμετεχόντων, τόσο σημαντικά υψηλότερη βαθμολογία είχαν οι συμμετέχοντες τόσο στη συνολική όσο και στις επιμέρους διαστάσεις του ερωτηματολογίου. Οι εργαζόμενοι χρησιμοποίησαν το διαδίκτυο από κινητό τηλέφωνο σε σημαντικά μεγαλύτερο βαθμό από τους συνταξιούχους (3,8±1,2 έναντι 2,1±1,4, p=0,017). Οι συμμετέχοντες που είχαν προσωπικό υπολογιστή σε σύγκριση με εκείνους που δεν είχαν, χρησιμοποιούσαν το διαδίκτυο σημαντικά περισσότερο από το κινητό τηλέφωνο (4,9±0,9 έναντι 0,2±0,8, p<0,05) και είχαν σημαντικά υψηλότερο ψηφιακό αλφαβητισμό (31,7±8,8 έναντι 0,2±0,8 , ρ<0,05). Συμπεράσματα: Το επίπεδο των ψηφιακών δεξιοτήτων των ηλικιωμένων είναι πολύ χαμηλό αυξάνοντας το ψηφιακό χάσμα. Το αυξημένο επίπεδο εκπαίδευσης, η ύπαρξη προσωπικού υπολογιστή και λογαριασμού email, καθώς και η παρακολούθηση οποιουδήποτε προγράμματος κατάρτισης που σχετίζεται με τη χρήση νέων Τεχνολογιών είναι καθοριστικοί παράγοντες για τον ψηφιακό γραμματισμό των ηλικιωμένων.