Η Ελλάδα και η Πανδημία του COVID-19: Εθνική Κυριαρχία ή Εξευρωπαϊσμός της Δημόσιας Πολιτικής Διαχείρισης Κρίσεων;

Abstract

Σκοπός της Διπλωματικής ήταν να μελετήσει κατά πόσο η ελληνική δημόσια πολιτική κατά τη διάρκεια της πανδημίας ήταν αποτέλεσμα αυτόνομης εθνικής στρατηγικής ή εξαρτήθηκε από τις κατευθύνσεις και τους μηχανισμούς της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο μελετήθηκαν η ελληνική και η ευρωπαϊκή πολιτική. Ως μέθοδος έρευνας χρησιμοποιείται η βιβλιογραφική ανασκόπηση που αποτελεί μια συστηματική διαδικασία συλλογής, αξιολόγησης και ανάλυσης υφιστάμενων πηγών και πληροφοριών από τη διαθέσιμη βιβλιογραφία. Η εργασία ανέδειξε ότι η πανδημία COVID-19 υπήρξε καταλύτης για τον εξευρωπαϊσμό των εθνικών πολιτικών στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας την αναγκαιότητα ενισχυμένης συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Η Ελλάδα, όπως και άλλα κράτη-μέλη, βρέθηκε αντιμέτωπη με προκλήσεις που απαιτούσαν προσαρμογές στις πολιτικές δημόσιας υγείας, οικονομικής στήριξης και εμβολιασμού. Ενώ η ΕΕ παρείχε κατευθυντήριες γραμμές και χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και ο Ολοκληρωμένος Μηχανισμός Πολιτικής Αντιμετώπισης Κρίσεων (IPCR), η χώρα διατήρησε την εθνική της κυριαρχία και ευελιξία στην εφαρμογή αυτών των πολιτικών. Παράλληλα, μέσα από τη μελέτη της ελληνικής και της ευρωπαϊκής πολιτικής αναδύθηκε η σημασία της αλληλεγγύης και της διακρατικής συνεργασίας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων. Ο συντονισμένος εξευρωπαϊσμός δεν προήλθε απλώς από μια επιβολή εκ των άνω της ΕΕ. Αντίθετα, ήταν το αποτέλεσμα της ενεργής συμμετοχής των κρατών-μελών στη διαδικασία δημιουργίας κοινών πολιτικών. Οι χώρες δεν περιορίστηκαν σε μονομερείς αποφάσεις, αλλά συμμετείχαν ενεργά στη λήψη αποφάσεων, γεγονός που βελτίωσε την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών πολιτικών κατά την εφαρμογή τους σε εθνικό επίπεδο. Έτσι, η ευρωπαϊκή συνεργασία δεν επιβλήθηκε αυθαίρετα, αλλά αναπτύχθηκε μέσα από έναν μηχανισμό «από τη βάση προς την κορυφή». Ωστόσο, αυτή η συνεργασία παρουσίασε προκλήσεις, κυρίως σχετικά με την εθνική κυριαρχία, καθώς η αποδοχή υποχρεώσεων που επηρεάζουν τις εσωτερικές υποθέσεις ενός κράτους μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση της κυριαρχίας του. Παρ’ όλα αυτά, στην περίπτωση της πανδημίας, πολλές από τις αποφάσεις που λήφθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο αφορούσαν διασυνοριακά ζητήματα, όπως η διαχείριση της υγειονομικής κρίσης και η οικονομική αποκατάσταση, γεγονότα που απαιτούσαν διεθνή συνεργασία.