Ο εξευρωπαϊσμός της εθνικής πολιτικής για το περιβάλλον στην Ελλάδα και η σχέση της με την κοινωνική πολιτική: θεσμική εξέλιξη, διοικητική ανεπάρκεια και έλλειμμα εφαρμογής

Abstract

Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία εξετάζει την επιρροή της εθνικής πολιτικής περιβάλλοντος από τις ευρωπαϊκές οδηγίες και νόρμες, ερευνά τους παράγοντες που ευθύνονται για την ελλειπή εφαρμογή και συνδέει την περιβαλλοντική και την κοινωνική πολιτική βάσει κοστολογημένων προτάσεων περιβαλλοντικής κοινωνικής πολιτικής, όπως είναι η ηλικακή κοινωνική πολιτική της Greenpeace Ελλάδας. Η τυπική και πρακτική υλοποίηση είναι το σημαντικότερο εργαλείο για την αξιολόγηση του ποσοστού ευρωπαϊκής σύγκλισης των κρατών-μελών. Χωρίς την πλήρη εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών, δεν συντελούνται μεταβολές στις παγιωμένες αντιλήψεις και συμπεριφορές εντός της Ελλάδας. Παρ’ όλου που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τους τρόπους ως ένα σημείο να επιβάλλει οριζόντιες πολιτικές προς όφελος των κρατών-μελών, εντούτοις η Ελλάδα ταξινομείται στις χώρες που συγκλίνουν με τον πιο αργό ρυθμό σε αυτές τις πολιτικές. Αν και συμπληρώνονται σχεδόν 50 χρόνια συμμετοχής στην ευρωπαϊκή κοινότητα, η σύγκλιση της διοίκησης στις πολιτικές περιβάλλοντος είναι παθητική. Τα συστημικά χαρακτηριστικά της Ελλάδας στον τομέα του περιβάλλοντος σηματοδοτούνται από προβληματική υλοποίηση και η κακή απόδοση. Η έλλειψη πολιτικής βούλησης, εξαιτίας του πολιτικού κόστους εφαρμογής των κοινοτικών οδηγιών, είναι ο κυριότερος ανασταλτικός παράγοντας σύγκλισης. Αν και υπήρξαν κυβερνήσεις πρόθυμες να τηρήσουν τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις, η έρευνα κατέδειξε ότι η βούληση δεν αρκεί για την επίλυση των προβλημάτων στον τομέα του περιβάλλοντος. Η εικόνα που αποκομίσαμε από την έρευνά μας, απεικονίζει μια διαρκή ένταση ανάμεσα στις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις και τις παραδοσιακές ελληνικές πρακτικές. Μία σαφής βελτίωση της εφαρμογής παρατηρήθηκε στα τελευταία χρόνια των μνημονίων αλλά είναι αμφίβολο το πόσο θα διαρκέσει διότι χωρίς την ολοκλήρωση σημαντικών εργαλείων διοίκησης και ελέγχου (Κτηματολόγιο, Δασολόγιο κλπ), τα παράθυρα για διαφθορά, ελλιπή εφαρμογή κλπ παραμένουν ορθάνοιχτα. Τέλος, από την έρευνα διαφαίνεται ξεκάθαρα ένα κίνημα από διάφορους φορείς ως προς την κοινωνική περιβαλλοντική πολιτική, το οποίο όμως πρέπει να υποστηριχθεί και από τη διοίκηση και το κρατικό μηχανισμό. Λαμβάνοντας ερεθίσματα από εφαρμογές σε άλλες χώρες, φορείς και πολίτες καταθέτουν και εφαρμόζουν κοινωνικές περιβαλλοντικές πολιτικές οι οποίες είναι κοστολογημένες και δεν βρίσκονται στη σφαίρα της φαντασίας. Αντίθετα αποτελούν απτά παραδείγματα τα οποία με την αντίστοιχη υποστήριξη μπορούν να γενικευθούν και να γιγαντωθούν.