Φορολογικός έλεγχος: η εφαρμογή έμμεσων τεχνικών προσδιορισμού του εισοδήματος ως εργαλείο φορολογικού ελέγχου

Abstract

Οι έμμεσες μέθοδοι προσδιορισμού του εισοδήματος, δια της εφαρμογής των εμμέσων τεχνικών ελέγχου, αντικατοπτρίζουν μια σημαντική αλλαγή του τρόπου σκέψης των Φορολογικών Διοικήσεων, παγκοσμίως, και μια νέα εποχή ελέγχου. Καθιερώνονται ως ένα από τα ισχυρότερα όπλα, που διαθέτει η Φορολογική Διοίκηση, για την καταπολέμηση των φαινομένων της φοροδιαφυγής, της φοροαποφυγής και της παραοικονομίας. Η παρούσα εργασία επιχειρεί να προσεγγίσει την έννοια του νεοφανούς – για τη χώρα μας – θεσμού των εμμέσων τεχνικών ελέγχου, οι οποίες εφαρμόζονται στα πλαίσια του Φορολογικού Ελέγχου και αποσκοπούν στον προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος της ελεγχόμενης οντότητας. Αρχικά, προσεγγίζονται οι αιτίες ύπαρξης του φορολογικού ελέγχου, το περιεχόμενο αυτού, καθώς και η έννοια και η εξέλιξη των αμέσων μεθόδων ελέγχου. Στη συνέχεια, παρατίθενται και επιχειρείται η ανάλυση της βασικής φιλοσοφίας και μεθοδολογίας των πέντε εμμέσων τεχνικών ελέγχου σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά και μέσω παραδειγμάτων εφαρμογής τους. Μελετώνται, συνδυαστικά, διεθνείς απόψεις μελετητών των εν λόγω τεχνικών ελέγχου, αποτελέσματα ερευνών και οδηγίες παγκόσμιων οργανισμών, καθώς και πρακτικές, που ακολουθούν οι φορολογικές διοικήσεις, παγκοσμίως, κατά την εφαρμογή τους. Τέλος, αναλύονται τα πλεονεκτήματα, αλλά και οι δυσχέρειες και τα μειονεκτήματα, που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή τους. Δεδομένης της πρόσφατης εφαρμογής των εμμέσων τεχνικών ελέγχου στην ελεγκτική διαδικασία από την Ελληνική Φορολογική Διοίκηση, η παρούσα εργασία φιλοδοξεί να συνδράμει στην ενίσχυση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας, στη δημιουργία νέων ερεθισμάτων, προς μελέτη, αλλά και στη βελτίωση διαφόρων πτυχών του θεσμού αυτού.