Ανάπτυξη του βαθμού αυτοαποτελεσματικότητας της γυναίκας στο μητρικό θηλασμό και βελτίωση της έκβασής του μέσω προγράμματος προγεννητικής εκπαίδευσης

Abstract

Εισαγωγή: Ο αποκλειστικός θηλασμός αποτελεί το βέλτιστο τρόπο διατροφής για τους πρώτους έξι μήνες της ζωής ενός παιδιού. Οι τροποποιήσιμοι παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα θηλασμού δύνανται να διαμορφωθούν μέσω της προγεννητικής εκπαίδευσης. Η μητρική αυτοαποτελεσματικότητα έχει αναδειχθεί ως ένας σημαντικός ψυχομετρικός παράγοντας για τη βελτίωση της έκβασης του ΜΘ. Στην Ελλάδα, τα ποσοστά του αποκλειστικού θηλασμού παραμένουν ιδιαίτερα χαμηλά. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να διερευνήσει εάν η προγεννητική εκπαίδευση των εγκύων για τον θηλασμό, στα πλαίσια των συνεδριών προετοιμασίας γονεικότητας κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης, βελτιώνει το βαθμό της αυτοαποτελεσματικότητάς τους στο θηλασμό και επιπλέον σε ποιό βαθμό αυτό επιδρά στην έκβασή του (έναρξη, διάρκεια και τύπο θηλασμού). Μεθοδολογία: Πρόκειται για ημι-πειραματική μελέτη παρέμβασης με σχεδιασμό Pre test- Post test-Control, με δύο ομάδες μελέτης. Η ομάδα παρέμβασης αποτελείται από 103 έγκυες, οι οποίες παρακολούθησαν 4ωρο μάθημα για το μητρικό θηλασμό, στο πλαίσιο συνεδριών προετοιμασίας γονεϊκότητας, σε δημόσιο νοσοκομείο της Αθήνας. Η ομάδα ελέγχου αποτελείται από 100 έγκυες, οι οποίες δεν συμμετείχαν στο εν λόγω πρόγραμμα και έλαβαν μόνο τη συνήθη μαιευτική φροντίδα, στην ίδια δομή. Η μελέτη διήρκεσε συνολικά 15 μήνες (Απρίλιος 2016- Ιούνιος 2017). Η συλλογή των δεδομένων έγινε σε 4 χρονικές στιγμές και πραγματοποιήθηκε με τη χρήση των εξής εργαλείων: Ερωτηματολόγιο κοινωνικο- δημογραφικών δεδομένων και μαιευτικού ιστορικού, Κλίμακα Αυτοαποτελεσματικότητας για το μητρικό θηλασμό (Breastfeeding Self-Efficacy Scale-Short Form, BSES-SF), Κλίμακα Στάσης της Αιόβα για τη Νεογνική Διατροφή (The Iowa Infant Feeding Attitude Scale, IIFAS), Ερωτηματολόγιο για την Επιλόχεια Κατάθλιψη (Edinburgh Postnatal Depression Scale, EPDS), Ερωτηματολόγιο Γνώσεων σχετικά με τον μητρικό θηλασμό (Breast Feeding Knowledge Questionnaire), Ερωτηματολόγιο Για Τα Αντιληπτά Εμπόδια του μητρικού θηλασμού (Perceived Breastfeeding Barriers Questionnaire), Κλίμακα μέτρησης ικανοποίησης για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα (Satisfaction with the Educational Programme Scale), Ερωτηματολόγιο Δεικτών μητρικού θηλασμού. Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα SPSS 19.0. Η στατιστική σημαντικότητα τέθηκε στο 0,05. Αποτελέσματα: Η αξιοπιστία των ερωτηματολογίων Breastfeeding Self-Efficacy Scale- Short Form και Iowa Infant Feeding Attitude Scale ήταν αποδεκτή (συντελεστής Cronbach's a 0,93 και 0,71, αντίστοιχα). Πριν την παρέμβαση δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων ελέγχου και παρέμβασης σε όλες τις κλίμακες. Μετά την παρέμβαση οι γυναίκες στην ομάδα παρέμβασης είχαν καλύτερη στάση (73,59% έναντι 66,14%, p <0,001), περισσότερη γνώση (14,65% έναντι 13,11%, p <0,001), μεγαλύτερη αυτοαυτοαποτελεσματικότητα σχετικά με το θηλασμό (51,40% έναντι 45,65%, p <0,001) και λιγότερα αντιλαμβανόμενα εμπόδια για το θηλασμό (27.40% έναντι 31.00%, p<0.001), σε σύγκριση με τις γυναίκες της ομάδας ελέγχου. Επίσης, την 3η ημέρα μετά τον τοκετό τους, οι γυναίκες στην ομάδα παρέμβασης θήλαζαν αποκλειστικά σε ποσοστό 63,10% σε σύγκριση με τις γυναίκες της ομάδας ελέγχου που θήλαζαν αποκλειστικά σε ποσοστό 56,00%. Στους 6 μήνες μετά τον τοκετό τους, τα ποσοστά του συμπληρωματικού θηλασμού ήταν 54,40% και 32,00%, αντίστοιχα. Συμπέρασμα: Η προγεννητική εκπαίδευση των εγκύων για το θηλασμό, στα πλαίσια των συνεδριών προετοιμασίας γονεϊκότητας κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης, βελτιώνει το βαθμό της αυτοαποτελεσματικότητάς τους στο θηλασμό και επιπλέον επιδρά θετικά στην έκβασή του. Συστήνεται η ενσωμάτωση της προετοιμασίας γονεϊκότητας στο πλαίσιο της συνήθους μαιευτικής φροντίδας σε επιπέδο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας παροχής υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα.