Πολιτικές για την ενεργό και υγιή γήρανση, μύθος και πραγματικότητα, η εμπειρία από το θεσμό των λεσχών φιλίας του Δήμου Αθηναίων

Abstract

Στην παρούσα εργασία μελετάται η έννοια και η εφαρμογή της στρατηγικής Ενεργού και Υγιούς Γήρανσης - Active Healthy Ageing (Ε.Υ.Γ-A.H.A.). Σκοπός της είναι από τη μια να παρουσιάσει την Ενεργό και Υγιή Γήρανση Ε.Υ.Γ-A.H.A., ως μια μορφή κοινωνικής πολιτικής που στόχο έχει την αντιμετώπιση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού και από την άλλη, να εντοπίσει την ύπαρξη της ή μη στην Ελλάδα. Εκτός από την έννοια της ενεργού και υγιούς γήρανσης ορίζονται οι έννοιες της κοινωνικής πολιτικής, της ευημερίας και περιγράφεται το θεσμικό πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής για την τρίτη ηλικία στην Ελλάδα. Τέλος, αφού αναφερθεί η εμπειρία του θεσμού των Λεσχών Φιλίας του Δήμου Αθηναίων και η μεθοδολογία εκτίμησης των επιδράσεων των προγραμμάτων ενεργού και υγιούς γήρανσης που πραγματοποιούνται σε αυτές, ερευνάται το αν και κατά πόσο εφαρμόζεται στην Ελλάδα η στρατηγική της Ε.Υ.Γ.-A.H.A. Η ενεργός και υγιής γήρανση αποτελεί μια ολιστική αντιμετώπιση της γήρανσης του πληθυσμού στις δυτικές κοινωνίες. Προωθεί παρεμβάσεις τόσο στην βελτίωση της σωματικής και ψυχικής υγείας των ηλικιωμένων, όσο και στην κατεύθυνση της προσαρμογής του φυσικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, ώστε οι ηλικιωμένοι να παραμένουν υγιείς και δραστήριοι για περισσότερο χρόνο. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ουσιαστική κεντρική πολιτική για την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής, αλλά ούτε κεντρική πολιτική για την τρίτη ηλικία (περιορίζεται σε συντάξεις, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ΚΑΠΗ). Προγράμματα εμπνευσμένα από τις αρχές της ενεργού και υγιούς γήρανσης εφαρμόζονται στην Ελλάδα. Αυτά τα προγράμματα βασίζονται στην ενεργοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού των δημόσιων οργανισμών και στην αξιοποίηση χρηματοδοτήσεων κοινωφελών ιδρυμάτων, μέσω ιδιωτικής καινοτόμου επιχειρηματικότητας νέων επιστημόνων. Παρόλα αυτά, από την έρευνα διαφαίνεται ότι στη χώρα μας υπάρχουν προθέσεις και δυνατότητες, ώστε τα μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα να συμμετέχουν στην οικονομία και την κοινωνία, να έχουν μια υγιή, ανεξάρτητη και ασφαλή ζωή και να καλλιεργηθούν οι προϋποθέσεις για ενεργό και υγιή γήρανση. Η μη αξιοποίηση τους οφείλεται στην έλλειψη κεντρικού συντονισμού και οργάνωση προγραμμάτων με μετρήσιμους στόχους.