Η ηγεσία του Ιωάννη Μεταξά και η επιβολή του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου 1936

Abstract

Η περίοδος μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά τις προσπάθειες για ειρήνη και οικονομική ευημερία, υπήρξε εποχή δοκιμασίας για την κοινωνία, την οικονομία και τη δημοκρατία. Η εύθραυστη ειρήνη του 1918, η αδυναμία αντιμετώπισης των οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων, η παγκόσμια κρίση του 1929 και οι υποβόσκουσες εθνικές διαφορές, ήταν οι κύριες αιτίες διαμόρφωσης ακραίων πολιτικών ιδεολογιών. Συνέπεια αυτών υπήρξε η ανατροπή δημοκρατιών σε ευρωπαϊκές χώρες και η εγκαθίδρυση δικτατορικών καθεστώτων. Η Ελλάδα, του Μεσοπολέμου είχε να διανύσει μια δύσκολη περίοδο σε όλα τα επίπεδα ζωής. Η κρίση που είχε ως αφετηρία τον Εθνικό ιχασμό, βάθυνε περισσότερο με την άφιξη των προσφύγων, την κατάρρευση της Μεγάλης ιδέας και τις πολιτικές αναταραχές που επακολούθησαν. Ο αποσταθεροποιητικός ρόλος του στρατού στην πολιτική ζωή σε συνδυασμό με την αδυναμία των δύο μεγάλων κομμάτων - Φιλελευθέρων και Λαϊκού - να συνεργαστούν μετά τις εκλογές του 1936 και ο κομμουνιστικός κίνδυνος, οδηγεί τον Γεώργιο Β’ στον διορισμό του Ιωάννη Μεταξά, γνωστό για τις αντικοινοβουλευτικές του πεποιθήσεις, ως πρωθυπουργό. Ο Μεταξάς εγκαθιδρύει δικτατορία επικαλούμενος τον κίνδυνο εσωτερικών ταραχών, διαλύει τη Βουλή, αναστέλλει άρθρα του Συντάγματος και επιβάλλει συγκεντρωτικό καθεστώς. Εξαπολύει κύμα συλλήψεων των πολιτικών ηγετών, προπαγανδίζει την ιδεολογία του καθεστώτος του μέσω της νεολαίας και της εκπαίδευσης, ενώ εφαρμόζει φιλολαϊκά μέτρα και υλοποιεί δημόσια έργα. Στην εξωτερική πολιτική προσπάθησε με ρεαλισμό βάσει των γεωπολιτικών δεδομένων της χώρας, να ισορροπήσει μεταξύ Βρετανίας και Ιταλίας, αποφεύγοντας μάταια την εμπλοκή της χώρας στον διαφαινόμενο πόλεμο.