Η δείσδυση του Ελληνικού Κράτους στην ατομική ιδιοκτησία: Το παράδειγμα του Υπουργείου Πολιτισμού

Abstract

Η έρευνα αυτή είχε ως βάση του προβληματισμού της τη σύγκρουση του δημοσίου συμφέροντος με το ιδιωτικό και την εκχώρηση κυριαρχίας από τον ιδιώτη στο κράτος όταν η ατομική ιδιοκτησία κρίνεται αναγκαίο να εξυπηρετήσει σκοπούς συνδεδεμένους με αυτό το δημόσιο συμφέρον. Ο ειδικότερος δημόσιος τομέας που αποτέλεσε τη μελέτη περίπτωσης ήταν αυτός του Υπουργείου Πολιτισμού και ειδικότερα η πρακτική του ως προς την καταβολή αποζημιώσεων για απαλλοτριώσεις και στερήσεις / περιορισμούς χρήσης γης, αλλά και ως προς τη διενέργεια των σωστικών ανασκαφών όταν αποκαλύπτονται αρχαιότητες στο πλαίσιο της εξέτασης των οικοδομικών αιτημάτων. Μεθοδολογία: σχεδιάστηκε μια ερευνητική διαδικασία με ποιοτικό χαρακτήρα η οποία διεξήχθη μέσω ημιδομημένης συνέντευξης και συνεξέτασης επίσημων κειμενικών αναφορών οι οποίες ενίσχυσαν την κατανόηση του πλαισίου εντός του οποίου δόθηκαν οι απαντήσεις από τους συμμετέχοντες. Αυτοί ήταν 12 αρχαιολόγοι διαφόρων Εφορειών Αρχαιοτήτων της χώρας, με εμπειρία επάνω στα υπό διερεύνηση ζητήματα και με την ικανότητα, χάρη σε αυτή την εμπειρία να προβούν στη διατύπωση ορισμένων προτάσεων για την αναπροσαρμογή του Οργανισμού και τη μεγαλύτερη ευχέρειά του να αντιμετωπίσει τις υποχρεώσεις του απέναντι στους πολίτες και την πολιτιστική κληρονομιά. Αποτελέσματα: οι προτάσεις που διατυπώθηκαν αποτελούν σκέψεις των συμμετεχόντων χωρίς να είναι βέβαιο ότι αποτελούν ταυτοχρόνως και απόψεις των αρμόδιων οργάνων της Διοίκησης. Απαιτείται η αναπροσαρμογή ορισμένων πτυχών του Υπουργείου Πολιτισμού για να υλοποιηθούν. Ωστόσο η πεποίθηση ότι τα ευρήματα μπορούν να έχουν πιθανότητες υλοποίησης πηγάζει από το γεγονός ότι υπήρξε εσωτερική συνοχή στην έκφραση των απόψεων των συμμετεχόντων, ενώ η μελέτη των έγκυρων κειμενικών πηγών έδειξε ότι μπορεί να αξιοποιηθεί το υφιστάμενο υπόβαθρο προς αυτή την κατεύθυνση. Προτάσεις: Οι λύσεις που προτάθηκαν αφορούσαν σε μια δομική αναπροσαρμογή, δηλαδή στην πρόταση για μέριμνα του Υπουργείου να στελεχώσει τις περιφερειακές υπηρεσίες του, αλλά και σε δύο οικονομικές αναπροσαρμογές, συγκεκριμένα στην επέκταση του θεσμού της πολιτιστικής χορηγίας ώστε να συμπεριλάβει τι σωστικές ανασκαφές στις χρηματοδοτούμενες δράσεις, και στη διαχείριση των εισιτηρίων των τοπικών μουσείων υπό μια πιο αποκεντρωμένη λογική, που θα υπακούει σε ένα πιο (θετικά) τοπικιστικό πνεύμα. Οι προτάσεις αυτές δεν είναι πολύ εύκολο να υλοποιηθούν, αφού έχουν ακόμα και βήματα προς την αντίθετη κατεύθυνση ανιχνευτεί στις προθέσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, η τεκμηριωμένη ωστόσο αναγκαιότητά τους και η όχι αβάσιμη περιγραφή τους ως δυνατοτήτων από τους συμμετέχοντες στην έρευνα, υποδεικνύει ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν στον προβληματισμό για την καλύτερη αντιμετώπιση των προβλημάτων που συζητήθηκαν: της έγκυρης καταβολής αποζημιώσεων για απαλλοτριώσεις και στερήσεις / περιορισμούς χρήσεων γης και της χρηματοδότησης των ανασκαφών από συνδεδεμένες με το κράτος πηγές και όχι από τους ιδιώτες.