Νοσηλευτική επαγγελματικής υγείας τα τελευταία 6 χρόνια στην Ελλάδα και διεθνώς. Οριοθετημένη ανασκόπηση άρθρων (scoping review)

Abstract

Εισαγωγή: Η νοσηλευτική επαγγελματικής υγείας αναφέρεται στην προαγωγή, διαφύλαξη, προάσπιση και διατήρηση της υγείας των εργαζομένων και είναι μια σχέση αμοιβαίας συνεισφοράς. Κατέχει μια σημαντική θέση στην επίλυση προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζει ο εργασιακός χώρος. Οι νοσηλευτές-τριες επιφορτίζονται με διττό ρόλο, της αποκατάστασης από τη μία αλλά και της πρόληψης από την άλλη, είτε μεμονωμένα με δική τους πρωτοβουλία, είτε μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Σκοπός: Να διερευνηθεί μέσω της μεθόδου της οριοθετημένης βιβλιογραφικής ανασκόπησης το αντικείμενο εργασίας των επαγγελματιών υγείας με βάση τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζουν οι διάφοροι εργασιακοί χώροι. Επίσης γίνεται προσπάθεια να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σε όλες τις παραμέτρους που επηρεάζουν και σχετίζονται με την επαγγελματική υγεία των εργαζομένων. Τέλος γίνεται αναλυτική παρουσίαση των κυριότερων καθηκόντων των επαγγελματιών υγείας, οι οποίοι συνδυάζουν επιστημονικές γνώσεις και δεξιοτεχνίες, τις οποίες χρησιμοποιούν για την αντιμετώπιση περιστατικών που αφορούν στην υγεία ατόμων, οικογενειών, ομάδων και κοινοτήτων που βρίσκονται στο συνηθισμένο περιβάλλον τους όπως το σπίτι, το σχολείο ή και το χώρο εργασίας τα τελευταία πέντε χρόνια τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς. Μέθοδος: Η μεθοδολογία της παρούσας εργασίας στηρίζεται στην οριοθετημένη βιβλιογραφική ανασκόπηση, όπως προτείνεται από τους Arksey και O’Malley. Σε άρθρα τα οποία έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά, συγκεκριμένα, έγινε ενδελεχής έρευνα αναζήτησης σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων όπως η PUB MED για άρθρα δημοσιευμένα στην αγγλική γλώσσα. Επίσης χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος αναζήτησης σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων όπως το περιοδικό «Νοσηλευτική» για άρθρα δημοσιευμένα στην Ελληνική γλώσσα, καθώς και αναζήτηση διεθνούς βιβλιογραφίας μέσω του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης με σκοπό την αναζήτηση πληροφοριών για τη νοσηλευτική επαγγελματικής υγείας διεθνώς και στην Ελλάδα Από τα 12.341 άρθρα αρχικά τελικά χρησιμοποιήθηκαν τα 110 άρθρα. Τα κριτήρια 2 εισαγωγής και αποκλεισμού είναι τα εξής: να είναι τα άρθρα δημοσιευμένα τα τελευταία 6 χρόνια (2010 έως 2016), αυτά που είναι ελεύθερα, να υπάρχει στη συγγραφική ομάδα τουλάχιστον ένας νοσηλευτής-τρια ή καθηγητής-τρια σε σχολή Νοσηλευτικής και να είναι σχετικά με τη νοσηλευτική επαγγελματικής υγείας, καθώς και τη νοσηλευτική επαγγελματικής υγείας στην κοινότητα, στο σχολείο, στη βιομηχανία και στο νοσοκομείο. Αποτελέσματα: Από την ανασκόπηση των μελετών προέκυψε ότι η εξειδίκευση της νοσηλευτικής επαγγελματικής υγείας είναι απαραίτητη για τη διατήρηση και διασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Οι επαγγελματικοί κίνδυνοι είναι υπαρκτοί και ανάλογοι με το εργασιακό περιβάλλον. Έτσι, στο χώρο του νοσοκομείου οι εργαζόμενοι θα έρθουν αντιμέτωποι με βιολογικούς, χημικούς, εργονομικούς και ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. Στο περιβάλλον του σχολείου οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο μόλυνσης από μεταδοτικά νοσήματα λόγω συνωστισμού. Επίσης έχουν να αντιμετωπίσουν προβλήματα που έχουν σχέση με την ασφάλεια και τις συνθήκες εργασίας, τα οποία προκαλούν επιπτώσεις τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία. Οι πολίτες σήμερα αντιμετωπίζουν πληθώρα νοσημάτων και παθολογικών καταστάσεων, τα οποία καλούνται να διαχειριστούν. Είναι σημαντικό να υιοθετήσουν υγιεινούς τρόπους διαβίωσης, όπως το να διδαχθούν την αξία της σωστής διατροφής και πώς αυτή μπορεί να συντελέσει στην πρόληψη ασθενειών, καθώς και να αποφεύγουν κακές συνήθειες όπως αλκοόλ και κάπνισμα. Παθήσεις της καρδιάς, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, το βρογχικό άσθμα, ο καρκίνος του μαστού, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα κ.α. θα είχαν καλύτερη πρόγνωση εάν υπήρχε έγκυρη και έγκαιρη πληροφόρηση. Επίσης στο χώρο της βιομηχανίας τα μέσα ατομικής προστασίας είναι απαραίτητα για την προαγωγή της υγείας των εργαζομένων. Διότι κατά την διεξαγωγή της εργασίας τους εκτίθενται, τόσο σε φυσικούς παράγοντες κινδύνου, όπως είναι η ζέστη και η υγρασία, όσο και στο ότι είναι αναγκασμένοι να εργάζονται σε ένα περιβάλλον εργασίας γεμάτο σκόνη και αεριωθούμενα σωματίδια με δυσμενείς επιπτώσεις για τη σωματική και την ψυχική υγεία των εργαζομένων. Ο νοσηλευτής-τρια επαγγελματικής υγείας καλείται να παίξει το ρόλο του εκπαιδευτή, του συμβούλου, του παρακινητή και του προπονητή των εργαζομένων ανάλογα με το χώρο εργασίας. Τα καθήκοντα του είναι πολλά και ποικίλα, όπως εκπαίδευση σε θέματα υγείας, διοικητικά καθήκοντα, εκτίμηση και 3 παρακολούθηση της υγείας, περιβαλλοντολογικοί έλεγχοι, πρόληψη νόσων και ατυχημάτων, υπηρεσίες πρώτων βοηθειών, συμβουλευτική και συμμετοχή σε επιτροπές. Συμπεράσματα: Έγινε μια προσπάθεια προσέγγισης και βιβλιογραφικής ανάδειξης της εξειδίκευσης της νοσηλευτικής επαγγελματικής υγείας στην Ελλάδα και διεθνώς. Βέβαια, το δείγμα των άρθρων είναι σχετικά μικρό, αλλά διαφάνηκε η αξία της νοσηλευτικής επαγγελματικής υγείας στο νοσοκομείο, στο σχολείο, στην κοινότητα, και στη βιομηχανία. Κρίνεται απαραίτητο οι αρμόδιοι Υγειονομικοί Φορείς, οι Υγειονομικές Περιφέρειες,, η Πανεπιστημιακή κοινότητα και όλα τα Κράτη να μεριμνήσουν για την προαγωγή της νοσηλευτικής επαγγελματικής υγείας προς όφελός των εργαζομένων και των εργοδοτών.