Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις ως μέσο για λογιστική απάτη, χειραγώγηση κερδών και φοροδιαφυγή

Abstract

Σε ένα κόσμο που εξελίσσεται ραγδαία , το επιχειρηματικό περιβάλλον μεταβάλλεται και απειλείται από σωρεία παραγόντων. Οι οικονομικές καταστάσεις ως καθρέπτης της εικόνας των επιχειρήσεων θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την πραγματική τους κατάσταση. Παρόλα αυτά, όπως έχει ευρέως παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια, οι χρηματοοικονομικές αναφορές χρησιμοποιούνται συχνά από τους υπεύθυνους ως μέσο για λογιστική απάτη, δημιουργική λογιστική και φοροδιαφυγή με σοβαρές συνέπειες για το δημόσιο συμφέρον. Στην παρούσα μελέτη, ύστερα από ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, επιχειρείται να προσδιοριστούν οι ορισμοί και οι διαφορές των όρων που σχετίζονται με τις μορφές στρέβλωσης των δεδομένων των οικονομικών καταστάσεων, τα κίνητρα και οι ευκαιρίες για την διάπραξη αυτών και οι διάφορες τεχνικές εκτέλεσης τους. Αναλύονται οι τρόποι πρόληψης, ανίχνευσης και αντιμετώπισης των περιστατικών απάτης οι οποίοι πρέπει να αποτελούν μέρος ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδίου μιας επιχειρηματικής οντότητας. Τέλος, μια ανάλυση πραγματικών στατιστικών στοιχείων για την απάτη παγκοσμίως σε συνδυασμό με τη μελέτη πραγματικών περιστατικών, μας επιτρέπουν να μελετήσουμε το μέγεθος της απάτης στον πραγματικό κόσμο, τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία καθώς και το ρόλο των εμπλεκόμενων. Η παραποίηση των οικονομικών καταστάσεων δεν αναμένεται να σταματήσει όσο θα υπάρχει το τρίπτυχο κίνητρα – ευκαιρίες – εκλογίκευση. Η πίεση για επίτευξη των προβλεπόμενων στόχων, εξασφάλιση της απαραίτητης ρευστότητας αλλά και επίτευξη προσωπικών φιλοδοξιών αποτελούν κίνητρα στρέβλωσης των οικονομικών δεδομένων. Η ελαστικότητα των εποπτικών αρχών, το εύρος εφαρμογής των λογιστικών προτύπων , η αποτυχία στην εφαρμογή της επαγγελματικής δεοντολογίας από τις ελεγκτικές εταιρίες και οι χαμηλού επιπέδου εσωτερικές διαδικασίες παρέχουν τις ευκαιρίες για εφαρμογή τεχνικών αλλοίωσης των αριθμών. Τέλος, η εκλογίκευση των πράξεων, ειδικά σε περιόδους κρίσης, γίνεται με μεγαλύτερη ευκολία οπότε οι υπεύθυνοι διαπράττουν τέτοιες ενέργειες επικαλούμενοι σωρεία αιτιολογιών. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις σε συνδυασμό με την ισχυρή βούληση εφαρμογής τους μπορεί να περιορίσουν τα περιστατικά απάτης. Παράλληλα, οι ίδιες οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαμορφώσουν ένα περιβάλλον διαφάνειας και μηδενικής ανοχής έναντι τέτοιων πράξεων.