Το κίνημα #metoo στην Ελλάδα και ο ρόλος των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης σε ζητήματα έμφυλης βίας και διάκρισης με βάση το φύλο

Abstract

Το κίνημα #metoo είναι ένα διαδικτυακό κίνημα που έκανε την εμφάνισή του στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και ακολούθως επεκτάθηκε εκτός αυτών, καταλαμβάνοντας εξέχουσα θέση στην πολιτική ατζέντα των περισσότερων κρατών ανά των κόσμο. Έχοντας λάβει διαστάσεις παγκοσμίου επιπέδου έκανε την εμφάνισή του και στην Ελλάδα στις αρχές του 2021. Μετά την πρώτη δημόσια καταγγελία σεξουαλικής κακοποίησης της ολυμπιονίκη Σοφίας Μπεκατώρου επακολούθησαν πλήθος επώνυμων καταγγελιών στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας καθώς και στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, ενώ αξιοσημείωτη ήταν η κινητοποίηση των φεμινιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων ΛΟΑΤΚΙ που ανέπτυξαν πλήθος δράσεων για την ευαισθητοποίηση της ελληνικής κοινωνίας στα ζητήματα έμφυλης βίας. Σίγουρα κάτι άλλαξε τα τελευταία 2,5 χρόνια στην χώρα και σίγουρα τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενδυνάμωση του κινήματος, παρέχοντας βήμα για κάθε θύμα που θέλει να αποκαλύψει την κακοποίηση που έχει υποστεί. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο είναι σε θέση η ελληνική κοινωνία να αναγνωρίζει τις μορφές της έμφυλης βίας, να αντιδρά και να είναι υποστηρικτική απέναντι στα θύματα. Θα εξετάσουμε την παρούσα δυναμική του κινήματος #metoo και κατά πόσο οι καταγγελίες έκφυλης βίας εξακολουθούν να βγαίνουν στο φως της δημοσιότητας με την ίδια ένταση ή αν παρατηρείται απαξίωση του κινήματος. Τέλος θα αναζητήσουμε τα κίνητρα που θα εξασφαλίσουν το μέλλον του κινήματος #metoo. Οι ποιοτικές ερευνητικές μέθοδοι και τα εργαλεία που χρησιμοποιήσαμε στην έρευνά μας περιγράφονται αναλυτικά στο πρώτο κεφάλαιο. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται σαφής διευκρίνιση της έννοιας της έμφυλης βίας και διάκρισης βάσει φύλου καθώς και των μορφών που μπορεί να λάβει. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζουμε το κίνημα #metoo, πως ξεκίνησε και πως έφτασε και στην χώρα μας, κάνοντας και μια σύντομη παρουσίαση στις εγχώριες φεμινιστικές οργανώσεις με τις σημαντικότερες δράσεις στήριξης των κακοποιημένων θυμάτων. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζουμε τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης στην Ελλάδα καθώς και την επίδρασή που έχουν ασκήσει σε ζητήματα σχετικά με το κίνημα #metoo. Το πέμπτο κεφάλαιο αφορά στο ερευνητικό σκέλος της εργασίας μας όπου καταγράφονται τα ευρήματα από το κίνημα συμπαράστασης #φοράμε_ρίγες κατά της προσβολής του γυναικείου σώματος (body shamming) που εμφανίστηκε στο Instagram τον Νοέμβριο του 2021 καθώς και της επικρατούσας αντίληψης των χρηστών του «X» για το κίνημα #metoo για το διάστημα Μάρτιος 2023- Ιούλιος 2023. Η έρευνά μας ολοκληρώνεται με την καταγραφή των στοιχείων που μας παρείχαν η Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση (ΜΚΟ) «ΤΟ ΜΩΒ» και οι Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες (ΜΚΕ) «Strong me» και «Κέντρο Γυναικών Καρδίτσας», βοηθώντας μας να έχουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα του κινήματος στην χώρα μας. Τα ανωτέρω ευρήματα ακολούθως αναλύονται στο έκτο κεφάλαιο, όπου μέσα από την καταγραφή των συμπερασμάτων ολοκληρώνεται η μελέτη μας.