Προληπτικός έλεγχος δαπανών στους ΟΤΑ Α’ βαθμού. Αποτίμηση της χρησιμότητάς του από την ισχύ μέχρι την κατάργησή του (2005-2015)

Abstract

Η περίπτωση της επιβολής του προληπτικού ελέγχου δαπανών στους ΟΤΑ Α’ βαθμού αποτελεί μοναδική περίπτωση στην ιστορία της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης: Είναι η πρώτη φορά που σε ένα διοικητικό έλεγχο επενδύθηκαν τόσα πολλά. Με την Τοπική Αυτοδιοίκηση κατηγορούμενη για κακοδιοίκηση και διαφθορά, οι αιρετοί ανήγαγαν τον προληπτικό έλεγχο, στις αρχές του 21ου αιώνα, σε πιστοποίηση χρηστής οικονομικής διαχείρισης. Σε βαθμό που να ζητήσουν οι ίδιοι την επιβολή του. Παράλληλα με τον προληπτικό έλεγχο δαπανών, μέσα σε ένα νοσηρό περιβάλλον που πρόσβαλε, συλλήβδην, τους ανθρώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αναπτύχθηκε ένα πλέγμα πολλαπλών αλληλοκαλυπτόμενων ελέγχων που δυσχέρανε την καθημερινή δραστηριότητα της Αυτοδιοίκησης. Γρήγορα ο προληπτικός έλεγχος απομυθοποιήθηκε. Η εσπευσμένη επιβολή του υπονόμευσε τα πλεονεκτήματά του και απλά πρόσθεσε διοικητικό βάρος στους ΟΤΑ. Αν στα παραπάνω προστεθούν και οι αιτιάσεις για εκτροπή του σε έλεγχο σκοπιμότητας, που περιόρισε τα όρια της αυτοτέλειας των Δήμων, κατανοεί κανείς γιατί, σύντομα, χαρακτηρίσθηκε αυτοδιοικητική τροχοπέδη. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να αναδείξει αν στα δέκα χρόνια της εφαρμογής του ο προληπτικός έλεγχος πέτυχε τους δύο στόχους που κλήθηκε να υπηρετήσει: Πρώτον τον μεγαλεπήβολο, δηλαδή την πάταξη της διαφθοράς και της κακοδιοίκησης και δεύτερον το λιγότερο φιλόδοξο, δηλαδή την απλή εκπλήρωση της δημοσιονομικής του αποστολής. Αυτό που, μετά βεβαιότητας, προέκυψε από την έρευνα είναι η έλλειψη στοιχείων και στα δύο πεδία. Όμως από τη συνεκτίμηση διαφόρων δεδομένων προκύπτει ότι ο προληπτικός έλεγχος μάλλον απέτυχε και στους δύο στόχους. Αφενός γιατί για την καταπολέμηση της διαφθοράς δεν αρκούν οι έλεγχοι. Αφ’ ετέρου γιατί στη Δημόσια Διοίκηση δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές. Χρειάζεται ξεκάθαρο νομικό πλαίσιο, απλούστευση διαδικασιών και εσωτερικός έλεγχος. Ειδικά για την αναγκαιότητα και τον τρόπο άσκησης του εσωτερικού ελέγχου κατατίθενται αναλυτικές προτάσεις στο παράρτημα της παρούσας μελέτης.