«Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Θήβα : διαγενεακή μνήμη και ταυτότητα.»

Abstract

Η παρούσα εργασία μελετά το θέμα της δια-γενεακής μνήμης σε συνάρτηση με την ταυτότητα των απογόνων των μικρασιατών προσφύγων στην πόλη της Θήβας. Οι ελληνορθόδοξες κοινότητες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας πλήρωσαν πολύ ακριβά με τον εκπατρισμό τους και της βιαιότητες των τούρκικων στρατευμάτων το όραμα της μεγάλης ιδέας. Αντίστοιχα εκπατρίστηκαν και οι μουσουλμάνοι του ελληνικού κράτους. Οι πρόσφυγες έλληνες επιβιβάστηκαν σε πλοία για την Ελλάδα με την ελπίδα του επαναπατρισμού τους .Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν γεμάτα από φτώχεια κακουχίες και εγκατάλειψη, με το όνειρο της αποκατάστασης να είναι βραδύ. Η αποκατάσταση των προσφύγων πραγματοποιήθηκε σε δύο μορφές την αγροτική και την αστική , η ανάγκη για να ολοκληρωθούν ήταν επιβεβλημένη. Οι συνθήκες επιβίωσης εξελίσσονταν σε αποκαρδιωτικές με τους θανάτους στους συνοικισμούς να αυξάνονται, τα παιδιά να μένουν ορφανά , και οι γυναίκες χείρες. Η ανθρωπιστική βοήθεια προσφέρθηκε στην Ελλάδα με εποπτεία και φειδώ. Οι κατοικίες που κατασκευάστηκαν ήταν μικρές και χτισμένες από οικονομικά υλικά ενώ φιλοξενούσαν μεγάλο αριθμό οικογενειών. Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι πρόσφυγες κατάφεραν να εργαστούν, να αναδειχθούν και να επιβιώσουν και σταδιακά να αποδεχθούν ότι η επιστροφή στις χαμένες πατρίδες ήταν ένα όνειρο απατηλό. Οι πρόσφυγες εξειδικεύτηκαν στην καλλιέργεια της γης, εργάστηκαν ως εργάτες σε τεχνικά επαγγέλματα, ως υπάλληλοι σε καταστήματα και εντάχθηκαν στην βιομηχανία. Ιδρύθηκαν νοσοκομεία και οι πόλεις μεταβλήθηκαν προκειμένου να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο φορτίο των προσφύγων. Η αποδοχή των γηγενών ήταν αναμενόμενο να μην υπάρχει και οι συγκρούσεις πολλές φορές να γίνονται έντονες και να αγγίζουν τα όρια των πολιτικών διαστάσεων. Οι μικρασιάτες επικοινώνησαν το τραύμα της χαμένης πατρίδας μέσα από την λογοτεχνία, την μουσική των κινηματογράφο την άθληση και τις προσφυγικές εκδηλώσεις των συνοικισμών. Η συλλογική μνήμη πέρασε στις επόμενες γενιές δίνοντας στο τέλος ένα θετικό πρόσημο για την Ελλάδα και την εξέλιξη τους. Όπως μαρτυρούν οι ίδιοι οι απόγονοι των προσφύγων, το τραύμα του εκπατρισμού είναι πλέον παρελθόν. Το κράτος δεν δίνει κίνητρα για να αναβιώσουν οι παλαιοί προσφυγικοί συνοικισμοί και το μόνο που μεταδίδεται με αλλοιώσεις στο χρόνο είναι η παράδοση. Η μουσική θυμίζει σε όλους τις αφηγήσεις των πατέρων τους, εκείνες τις περιγραφές από τα χρώματα και τα αρώματα της παλιάς πατρίδας. Η κοινωνική περιθωριοποίηση είναι παρελθόν και όλοι ,είναι πλέον ένα με τον υπόλοιπο τοπικό πληθυσμό.