Τράπεζα θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας: αξιολόγηση των μαθητικών επιδόσεων και ποιότητα της εκπαίδευσης στο πεδίο του ελληνικού τύπου

Abstract

Οι εθνικές εξετάσειs ως μορφή αξιολόγησης των μαθητικών επιδόσεων έχουν διαδοθεί σε παγκόσμιο επίπεδο τις τελευταίες δεκαετίες. Οι κριτικοί κοινωνιολόγοι της εκπαίδευσης προσλαμβάνουν τις εξετάσεις ως μια «διακινούμενη πολιτική» που διεισδύει σε ποικίλα εθνικά πλαίσια και λειτουργεί ως μέσο ανασχηματισμού των εκπαιδευτικών συστημάτων τους. Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στην «Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας», ένα μέτρο αξιολόγησης των μαθητικών επιδόσεων σε εθνικό επίπεδο, το οποίο εισήχθη στην ανώτερη βαθμίδα της ελληνικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (το Λύκειο) το 2013. Υιοθετώντας την οπτική των κριτικών κοινωνιολόγων, διερευνά τους «λόγους» που συναρθρώνονται αναφορικά με αυτό στο πεδίο του ελληνικού Τύπου. Το εμπειρικό υλικό της έρευνας προέρχεται από 144 δημοσιογραφικά άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε τέσσερις ελληνικές εφημερίδες από τον Αύγουστο του 2013 έως τον Μάιο του 2015. Η ανάλυσή του εδράζεται θεωρητικά και μεθοδολογικά στην κοινωνιολογική θεωρία του συμβολικού ελέγχου του Bernstein και στις λογο-αναλυτικές προσεγγίσεις των Laclau και Mouffe, και Faircough. Στη μελέτη αναδεικνύεται ότι το πεδίο του ελληνικού Τύπου μετασχηματίζεται σε «στίβο» ανταγωνιστικών «λόγων» σχετικά με την «Τράπεζα Θεμάτων» και γενικότερα την ποιότητα της εκπαίδευσης, εκφερόμενων από ποικίλες ομάδες ομιλητών, οι οποίοι αγωνίζονται να ασκήσουν εξουσία και έλεγχο στο πεδίο της εκπαίδευσης και γενικότερα στο «πεδίο του συμβολικού ελέγχου». Υποστηρίζεται ότι στο πλαίσιο αυτής της διαμάχης ο ευρωπαϊκός και παγκόσμιος «λόγος» που νομιμοποιεί τις εξετάσεις επανα-συναρθρώνεται με μικρές αποκλίσεις και καθίσταται κυρίαρχος. Στην έρευνα αναδεικνύεται, ακόμη, ότι σε αυτή τη διαδικασία ο Τύπος ως φορέας του πολιτισμικού πεδίου διαδραματίζει διαμεσολαβητικό ρόλο και επιτελεί λειτουργίες του «συμβολικού ελέγχου», (ανα)παράγοντας κυρίως τον ευρωπαϊκό/παγκόσμιο ηγεμονικό «λόγο» για την εκπαίδευση.