Οι πολιτικές Κοινής Ευρωπαϊκής Άμυνας της Ε.Ε., 1992 έως σήμερα: ΚΕΠΠΑ / ΝΑΤΟ και η κρίση στα Δυτικά Βαλκάνια

Abstract

Η Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης προέκυψε ως απόρροιας μιας σειράς αποσπασματικών και μη επιτυχημένων προσπαθειών που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ συνέπεσε χρονικά με τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, κάτι που οδήγησε σε μια άμεση κρίση έναντι της οποίας η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έπρεπε να αποκριθεί. Ωστόσο, φαίνεται πως υπήρχαν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των επιμέρους κρατών (π.χ. Γαλλία και Γερμανία), που οδήγησαν σε απουσία μιας κοινής πολιτικής από πλευράς της Ένωσης. Η βίαιη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας αντανακλά και την απουσία μιας επί της πράξης κοινής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας από πλευράς της Ένωσης. Η επόμενη φάση των συγκρούσεων έλαβε χώρα στη Βόρεια Μακεδονία, όπου υπήρξαν συγκρούσεις μεταξύ της κυρίαρχης ομάδας και των αλβανόφωνων της χώρας. Η Ε.Ε. ανταποκρίθηκε μεν με ένα κοινό τρόπο και υπήρξε ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων. Ωστόσο, κάτι τέτοιο έγινε κατόπιν της καθοδήγησης από πλευράς του ΝΑΤΟ και όχι βάσει μιας σχετικής οργανωμένης στρατηγικής από πλευράς της Ένωσης. Έτσι, αν και η συγκεκριμένη σύγκρουση αντανακλά μια κοινή σε πολιτική της Ένωσης για σχετικά με την άμυνα ζητήματα, αυτό πραγματοποιήθηκε ως συνάρτηση παραγόντων διαφορετικών από την άμεση πρόθεση από πλευράς της Ένωσης για ύπαρξη μιας κοινής σχετικής πολιτικής. Συνολικότερα, η κοινή εξωτερική πολιτική και η κοινή πολιτική άμυνας εξελίχθηκαν μέσω αναθεώρησης των ευρωπαϊκών συνθηκών, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως οι ίδιες συμφωνίας έτυχαν μιας πρακτικής εφαρμογής και αξιοποίησης. Ως εκ τούτου, ενδεχομένως η συγκεκριμένη παθογένεια να αντανακλά ευρύτερα δομικά προβλήματα της Ένωσης για χάραξη και εφαρμογή κοινών πολιτικών έναντι των σχετικών ζητημάτων. Επί του παρόντος, η διαμόρφωση ενός κοινού ευρωπαϊκού στρατού και μιας εν γένει κοινής αμυντικής πολιτικής δεν φαίνεται πως θα μπορούσε να αναπτυχθεί στο άμεσο μέλλον. Παρ’ όλα αυτά, ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για κάτι τέτοιο οπωσδήποτε είναι αναγκαίος για την ίδια την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Οι περιπτώσεις μάλιστα του Αφγανιστάν μετά την πρόσφατη πτώση της πρωτεύουσας Καμπούλ στις 15 Αυγούστου 2021 στα χέρια των Ταλιμπάν, την παράλληλη αποχώρηση όλων των Αμερικανικών στρατευμάτων και την έναρξη αθρόων μεταναστευτικών ροών προς Δυσμάς αλλά και της τριμερούς συμφωνίας ασφαλείας ανάμεσα στην Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής υπό την κωδικοποιημένηAUKUS που εκκίνησε στις 15 Σεπτεμβρίου 2021,καθώς επίσης και η Ελληνογαλλική Αμυντική Συμφωνία των Παρισίων της 28 Σεπτεμβρίου 2021 ενδεχομένως να σηματοδοτεί μια ευκαιρία για την Ένωση ώστε να στοχαστεί για το αν πράγματι επιθυμεί να πορευτεί προς αυτή την κατεύθυνση.