Βία κατά των γυναικών στην οικογένεια: Θεωρητικές προσεγγίσεις και ανιχνεύσεις της πολλαπλότητας του φαινομένου

Abstract

Στην παρούσα εργασία γίνεται μία προσπάθεια προσέγγισης του φαινομένου της ενδοοικογενειακής βίας κατά των γυναικών, με ανάδειξη των πολλαπλών όψεών του. Στόχος μας είναι, κυρίως, να καταστήσουμε εμφανές το γεγονός ότι η γυναικεία εμπειρία της βίας δεν αποτελεί μονολιθικό φαινόμενο, το οποίο δύναται να ερμηνευθεί με έναν αποκλειστικά τρόπο. Η περιγραφή συμβάντων και περιστατικών κακοποίησης μπορεί για την ίδια τη γυναίκα να αποτελεί τη βιωμένη πραγματικότητά της, αλλά για τον κοινωνικό ερευνητή, που προσπαθεί να ερμηνεύσει το φαινόμενο, συνιστά το σημείο τομής διαφόρων θεωρητικών εγχειρημάτων, συχνά αλληλοσυγκρουόμενων. Επίσης, η εμπειρία της βίας εμφανίζεται ταυτόχρονα ειδική, σε σχέση με το πολιτισμικό πλαίσιο εντός του οποίου εκφράζεται, αλλά και οικουμενική, κοινή για όλες τις γυναίκες. Τον παραπάνω στόχο μας επιδιώξαμε να επιτύχουμε επιλέγοντας την παρουσίαση κάποιων κεντρικών στοιχείων του θέματος. Αρχικά ορίσαμε το φαινόμενο, ώστε να γίνει εφικτή η χρήση κοινής γλώσσας. Κατόπιν, προσπαθήσαμε να παρουσιάσουμε τις βασικές σχετικές θεωρίες, διατηρώντας μία, κατά το δυνατόν, κριτική οπτική. Με το να επικεντρωθούμε στην ανάδειξη του επιπέδου ανάλυσης κάθε θεωρίας, από το ατομικό προς το συλλογικό, προσπαθήσαμε να επισημάνουμε ταυτόχρονα τον πλούτο ερμηνευτικών σχημάτων, που διατρέχει τις κοινωνικές επιστήμες στην ερμηνεία του φαινομένου, αλλά και τον κίνδυνο κατακερματισμού της γνώσης και την εμφάνιση σημείων ασυνεννοησίας και διακοπής της επικοινωνίας. Στη συνέχεια, παρουσιάσαμε φαινόμενα βίας κατά των γυναικών μέσα στην οικογένεια, με έμφαση στη βία εντός του ζεύγους. Στόχος της παρουσίασης του φαινομένου της βίας μέσα σε ποικίλα διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια υπήρξε η ανάδειξη των μορφών της, οι οποίες ταυτόχρονα παρουσιάζονται εξαιρετικά διαφορετικές αλλά και με έναν τρόπο κοινές ως προς τη λειτουργία τους. Τέλος, παραθέσαμε το υλικό μίας συνέντευξης θύματος ενδοοικογενειακής βίας, σαν μέσο για την αναγνώριση στο πεδίο της πραγματικής ζωής των θεμάτων που οι θεωρίες για τη βία κατά των γυναικών στην οικογένεια αναδεικνύουν, όπως φάνηκε από το σχολιασμό μας πάνω σε αυτό.