Η απελευθέρωση της σιδηροδρομικής αγοράς στην Ελλάδα, ρύθμιση και επιπτώσεις

Abstract

Η ρύθμιση των αγορών δικτύων αποτελεί σημαντική πολιτική της ΕΕ και έχει τύχει εφαρμογής μέσω δημόσιας πολιτικής που εφαρμόζεται με Οδηγίες και Κανονισμούς ήδη από την δεκαετία του 1990 και μετά. Η αγορά των σιδηροδρόμων που περιλαμβάνεται στα βιομηχανικά δίκτυα έχει συμπεριληφθεί μέσα σε αυτές και έχουν εκδοθεί αντίστοιχα διάφορες νομοθετικές πράξεις από την ΕΕ που δίνουν τη δυνατότητα της απελευθέρωσης στον ανταγωνισμό. Τα «τέσσερα πακέτα» για την διαχείριση του θέματος, αποτελούν το βασικό κορμό της δημόσιας πολιτικής της ρύθμισης που υποβοήθησαν στην απελευθέρωση της σιδηροδρομικής αγοράς. Επειδή ο σιδηρόδρομος αποτελεί εξαιρετικά ειδικό θέμα λόγω τόσο της πολυπλοκότητας της παραγωγής της υπηρεσίας (υποδομή, τροχαίο υλικό, υποσυστήματα ρύθμισης κυκλοφορίας, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, συντήρηση συστημάτων κλπ), όσο και των μεγάλων επενδύσεων που απαιτούνται για την υποδομή και τη λειτουργία, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα σύνθετο τεχνικό πλέγμα για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας του δικτύου σε ολόκληρη την ΕΕ (τεχνική ρύθμιση). Στην Ελλάδα το πέρασμα από την κρατικομονοπωλιακή διαχείριση στην απελευθέρωση της αγοράς ξεκίνησε μέσω της ιδιωτικοποίησης της κρατικής σιδηροδρομικής επιχείρησης την περίοδο της κρίσης χρέους και των μνημονίων και μέσω της ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών Οδηγιών στην εθνική νομοθεσία. Παράλληλα μεγάλο ρόλο για την απελευθέρωση της αγοράς παίζουν τα ελληνικά δεδομένα υποδομών και τροχαίου υλικού καθώς και η δημιουργία της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ).