Ανισότητες στην εκπαίδευση και αλληλέγγυα σχολεία. Μελέτη περίπτωσης: Αλληλέγγυο σχολείο Μεσοποταμίας

Abstract

Στην παρούσα εργασία γίνεται απόπειρα να διερευνηθούν πτυχές της ανισότητας στην εκπαίδευση και η επίδραση που μπορεί να έχει σε αυτές η δράση του θεσμού των αλληλέγγυων σχολείων. Ο θεσμός των αλληλέγγυων σχολείων δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης ως απάντηση στις εκπαιδευτικές ανάγκες των οικογενειών που επλήγησαν από τα μέτρα λιτότητας της συγκεκριμένης περιόδου. Σε αντίθεση με παρόμοιες εκπαιδευτικές δομές που συστάθηκαν την αντίστοιχη περίοδο, τα αλληλέγγυα σχολεία διαφοροποιούνται ως προς τη λειτουργία τους στον άξονα της αλληλέγγυας δράσης, της αυτοοργάνωσης και της δημοκρατικής λήψης αποφάσεων. Σε σύντομο χρονικό διάστημα φάνηκε ότι η αξία αυτών των εκπαιδευτικών δομών ξεπερνά κατά πολύ την ανάγκη που τα δημιούργησε. Τα αλληλέγγυα σχολεία θέλουν να αποτελέσουν τη μήτρα μιας εναλλακτικής εκπαίδευσης, που βασίζεται στις αρχές της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, έχει στο επίκεντρο το μαθητή και καλλιεργεί τη διαφορετικότητα, τον αντιρατσισμό και την αλληλεγγύη, ενώ παράλληλα στηρίζει την τυπική εκπαίδευση και την εμποτίζει με τις αξίες της δημοκρατικής εκπαίδευσης με σκοπό την αναζωογόνηση της δημοκρατίας. Στο πρώτο μέρος της εργασίας γίνεται βιβλιογραφική ανασκόπηση των θεωρητικών προσεγγίσεων που σχετίζονται με το κεντρικό ζήτημα διαπραγμάτευσης της έρευνας. Μέσα από τη σύνθετη αυτή παρουσίαση αναδεικνύεται το θεωρητικό πλαίσιο, στο οποίο στηρίζεται η παρούσα μελέτη και οι βασικότερες επιμέρους διαστάσεις των ζητημάτων που προσπαθεί να αναδείξει και να ερμηνεύσει. Επιχειρείται μια εισαγωγή στις έννοιες της ανισότητας στην εκπαίδευση, του εκπαιδευτικού αποκλεισμού, του εθελοντισμού, της εναλλακτικής εκπαίδευσης και της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, οι οποίες θεωρούνται βασικές ως προς την προσέγγιση του θέματος της εργασίας. Η έρευνα εστίασε στο Αλληλέγγυο Σχολείο Μεσοποταμίας στο Μοσχάτο και υλοποιήθηκε από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2017. Η εργασία πραγματοποιήθηκε με την μέθοδο της ποιοτικής έρευνας χρησιμοποιώντας ως ερευνητικό εργαλείο την ημι-δομημένη συνέντευξη. Διενεργήθηκαν συνεντεύξεις με δεκαπέντε συμμετέχοντες του αλληλέγγυου σχολείου. Στη συνέχεια επιχειρείται η ανάλυση του υλικού που συγκεντρώθηκε μέσω της υλοποίησης της έρευνας. Η ανάλυση διαρθρώνεται σε ομαδοποιημένες κατηγορίες που απορρέουν από τους ερευνητικούς άξονες τις εργασίας. Επίσης, επιχειρείται μία καταγραφή συμπερασμάτων που εξάγονται από την ερευνητική διαδικασία, μέσω των οποίων προτρέπεται η περαιτέρω διερεύνηση του θέματος.