Σχέσεις ΕΕ - Τουρκίας: οι ανασταλτικοί παράγοντες στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας από το 2005 έως σήμερα

Abstract

Η ιστορία των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία είναι μακρά και πολυκύμαντη, καθώς χρονολογείται από το 1959. Από το 1963 που υπογράφηκε η Συμφωνία της Άγκυρας, θέτοντας σε εφαρμογή την Τελωνειακή Ένωση, διένυσαν ένα μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι το 1999, όταν η Σύνοδος Κορυφής του Ελσίνκι αποφάσισε να της αποδώσει καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας. Η «χρυσή εποχή» των ευρωτουρκικών σχέσεων, από το 1999 έως το 2005, έτος έναρξης των διαπραγματεύσεων, αποτελεί ένα μικρό διάλειμμα σε αυτήν την διαδρομή, κατά το οποίο η προοπτική της ένταξης, υπήρξε σημαντικός μοχλός πολιτικών μεταρρυθμίσεων και εκδημοκρατισμού, στην κατεύθυνση της σύγκλισης με τα «κριτήρια της Κοπεγχάγης». Η επιβράδυνση της διαδικασίας αρχικά, η οπισθοδρόμηση και το «πάγωμα» στην συνέχεια, οφείλεται σε ένα πλέγμα ανασταλτικών παραγόντων. Η δραματική επιδείνωση του Κράτους Δικαίου και της προστασίας των θεμελιωδών ελευθεριών, ιδιαίτερα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, καθώς και η «ικανότητα απορρόφησης» της ΕΕ, προβάλλουν ως ανυπέρβλητα εμπόδια, υπό τις παρούσες συνθήκες, χωρίς ωστόσο να υποτιμούνται οι υπόλοιποι παράγοντες, που περιλαμβάνονται σε αυτό το πλέγμα, όπως το Κυπριακό Ζήτημα, οι προτιμήσεις των κρατών μελών, ο εκατέρωθεν σκεπτικισμός και η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας που αποκλίνει από αυτήν της ΕΕ.