Ψυχική υγεία και δομές στήριξης. Η περίπτωση μιας ψυχοθεραπευτικής μονάδας στην πόλη του Αγρινίου

Abstract

Η ψυχική ασθένεια αποτελεί ένα ιδιαίτερο πρόβλημα υγείας το οποίο, πέρα από τις βιολογικές διαστάσεις του, συνδέεται άμεσα με την κοινωνία στην οποία ιστορικά εμφανίζεται και η οποία προσπαθεί να το διαχειριστεί. Αποτελεί σύνθετο βιοψυχοκοινωνικό φαινόμενο, που δεν έχει την ίδια αντιμετώπιση σε όλες τις κοινωνίες και σε όλες τις εποχές. (Pilgrim & Rogers, 2004) Η κοινωνία έχει την ικανότητα να ενεργοποιεί και να αναζωογονεί και τα πιο αδύναμα μέλη της και να τα καθιστά οντότητες με δικαιώματα στη ζωή, στη διαφορά, στην κοινωνική προστασία και στις ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης που οδηγούν στην ανάπτυξη της κοινωνικής ζωής. Έτσι, μέσω της κοινωνικής αλληλεγγύης και αφού ο ασθενής δεχτεί τις κατάλληλες γι’ αυτόν θεραπευτικές παρεμβάσεις, μπορεί να ζήσει ενταγμένος και να αποφύγει την απόκλιση, τον εγκλεισμό και τη δυστυχία του κοινωνικά αποκλεισμένου. Οι ραγδαίες αλλαγές του κοινωνικού, οικονομικού και πολιτισμικού προτύπου και τα νέα επιδημιολογικά δεδομένα στον τομέα της Ψυχικής Υγείας, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, έχουν καταστήσει αναγκαία την εμβάθυνση, τον εμπλουτισμό και την ανάπτυξη ενεργητικών πολιτικών στην Ελλάδα. O όρος μεταρρύθμιση συνεπάγεται μετασχηματισμό, τροποποίηση, αλλαγή, μετατροπή τόσο θεσμικών όσο και δομικών στοιχείων, που ρυθμίζουν και καθορίζουν τις διαστάσεις του συστήματος ψυχιατρικών υπηρεσιών σε μια χώρα. Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση αφορά πρώτα το άτομο στο κοινοτικό επίπεδο και μετά την εξουσία νομοθετική και εκτελεστική. Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση πέτυχε τη μετακίνηση από το δογματισμό της κλασικής ψυχιατρικής στην κοινοτικά προσανατολισμένη φροντίδα. Στην περίπτωση της ψυχιατρικής στην Ελλάδα, το ερώτημα που τίθεται δεν είναι μόνο αν έχει επιτευχθεί η ψυχιατρική μεταρρύθμιση, αλλά και αν τέθηκαν ποτέ οι σωστές βάσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Επομένως, η συγκεκριμένη εργασία έχει στόχο να μελετήσει πως επιτυγχάνεται η αποασυλοποίηση των ψυχικά ασθενών στην περίπτωση της πόλης του Αγρινίου βάσει των συνθηκών λειτουργίας του προγράμματος ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης των δύο ξενώνων και των τριών προστατευόμενων διαμερισμάτων που υπάρχουν στα πλαίσια της πόλης. Ενδιαφέρον αποτελεί η επιρροή της ψυχικής ασθένειας στη ζωή των ασθενών, αν και πως αντιμετωπίζουν συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού. Τέλος, σημαντική είναι η κριτική και η γνώμη των συμμετεχόντων της έρευνας σχετικά με την εξέλιξη της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης μέχρι σήμερα καθώς και ποιες θεωρούν ότι θα είναι οι συνέπειες του κλεισίματος των ψυχιατρείων βάσει του προγράμματος «Ψυχαργώς» (2011- 2020).