Το Εκπαιδευτικό Δράμα ως μέσο ανάπτυξης της Ενσυναίσθησης των παιδιών προσχολικής ηλικίας. Μια έρευνα δράσης σε ιδιωτικό βρεφονηπιακό σταθμό της Τρίπολης

Abstract

Το Εκπαιδευτικό Δράμα αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύτιμο εργαλείο στην εκπαιδευτική διαδικασία καθώς συμβάλλει στην ανάπτυξη κοινωνικών, εκφραστικών, διανοητικών και συναισθηματικών ικανοτήτων. Η εργασία εξετάζει αν μπορεί το εκπαιδευτικό δράμα να λειτουργήσει ως μέσο για την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης παιδιών προσχολικής ηλικίας και συγκεκριμένα σε παιδιά 3-4 ετών. Μιλώντας για ενσυναίσθηση αναφερόμαστε σε μια δεξιότητα η οποία λειτουργεί με τέτοιο τρόπο ώστε να βοηθά στην ψυχοκοινωνική εξέλιξη των παιδιών και να τα ωθεί να ενεργούν υπό το πρίσμα μιας ομάδας υιοθετώντας κοινά συναισθήματα, τρόπους συμπεριφοράς και φαντασία. Η ερευνήτρια πραγματοποίησε μια σειρά θεατροπαιδαγωγικών παρεμβάσεων που βασίζονται σε τεχνικές του Εκπαιδευτικού Δράματος, σε ιδιωτικό βρεφονηπιακό σταθμό στην Τρίπολη. Ο σταθμός παρέχει τμήματα που καλύπτουν από την βρεφική έως την προνηπιακή ηλικία. Βασικός ρόλος του σταθμού είναι η φροντίδα και η ασφάλεια των παιδιών, καθώς και η απασχόληση με εκπαιδευτικά προγράμματα κατάλληλα για την εκάστοτε ηλικιακή ομάδα. Στην έρευνα συμμετείχαν δυο τμήματα προνηπίων του βρεφονηπιακού σταθμού, τα οποία αποτελούν τις ερευνητικές ομάδες. Οι δύο ομάδες που συμμετείχαν στην διαδικασία της έρευνας ήταν η πειραματική ομάδα και η ομάδα ελέγχου. Στην πρώτη ομάδα συμμετείχαν 20 παιδιά στις παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν και απαρτιζόταν από 9 κορίτσια και 11 αγόρια. Η δεύτερη ομάδα απαρτιζόταν από 15 παιδιά, 7 αγόρια και 8 κορίτσια, τα οποία δεν εκτέθηκαν σε χειρισμό. Πριν ξεκινήσει η υλοποίηση των θεατροπαιδαγωγικών προγραμμάτων μοιράστηκαν στις δύο ομάδες (πειραματική και ελέγχου) τα ερωτηματολόγια. Τα ερωτηματολόγια απαντήθηκαν από τους γονείς και των δυο ομάδων πριν ξεκινήσουν οι παρεμβάσεις (pre- test) και σε δεύτερη φάση μετά το πέρας των παρεμβάσεων (post- test). Οι ερωτήσεις του ερωτηματολογίου ήταν 20 και αφορούσαν την στάση των παιδιών απέναντι σε συναισθηματικές καταστάσεις άλλων τους τελευταίους 2 μήνες. Η ερευνήτρια πραγματοποίησε 12 εφαρμογές διάρκειας μιας ώρας η καθεμία, σε ένα διάστημα 3 μηνών. Η έρευνα διήρκησε από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο του 2022 και τα παιδιά συμμετείχαν στις παρεμβάσεις μια φορά την εβδομάδα. Οι παρεμβάσεις που σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν από την ερευνήτρια χωρίστηκαν σε 4 κύκλους δράσεων από 3 παρεμβάσεις κάθε φορά. Μετά την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων και την συμπλήρωση του ερωτηματολογίου για δεύτερη φορά έγινε ποσοτική και ποιοτική ανάλυση των δεδομένων που συλλέχθηκαν, με σκοπό την εξαγωγή έγκυρων συμπερασμάτων με την μέθοδο της τριγωνοποίησης. Εκτός από το ερωτηματολόγιο Empathy Questionnaire (EmQue), που χρησιμοποιήθηκε ως ποσοτικό εργαλείο και στόχευε εξέταση της συναισθηματικής ταύτισης, της προσοχής στα συναισθήματα των άλλων και της προκοινωνικής συμπεριφοράς, στα μέσα συλλογής ποιοτικών δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση, το ημερολόγιο του ερευνητή και ο κριτικός φίλος. Για την ανάλυση των ποσοτικών δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το SPSS και το κριτήριο Wilcoxon. Επιπλέον, για να ελέγξουμε την αξιοπιστία του ερωτηματολογίου χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης Cronbach’s Alpha. Με βάση την ανάλυση των ποσοτικών δεδομένων διαπιστώθηκε αύξηση στα επίπεδα ενσυναίσθησης των παιδιών της πειραματικής ομάδας που είχαν εκτεθεί στον χειρισμό σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Όσον αφορά τις ποιοτικές αναλύσεις διαπιστώθηκε βελτίωση των παιδιών που συμμετείχαν στις παρεμβάσεις, ως προς την συγκέντρωση, την διάθεση για επικοινωνία και επίλυση συγκρούσεων καθώς και την ενίσχυση της ομαδικότητας. Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως τα συγκεκριμένα αποτελέσματα δεν δύναται να γενικευτούν, καθώς πρόκειται για ένα μικρό δείγμα, το οποίο εκτέθηκε σε χειρισμό σε μικρό χρονικό διάστημα, ώστε να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα. Γίνεται παρότρυνση για υλοποίηση ερευνών, όπου οι παρεμβάσεις θα έχουν μεγαλύτερη διάρκεια και θα πραγματοποιηθούν σε μεγαλύτερο δείγμα, με σκοπό την ανάδειξη του Εκπαιδευτικού Δράματος και της συνεισφοράς του στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης των παιδιών προσχολικής ηλικίας.