Η ιδιότητα του πολίτη: εναλλακτικές θεωρητικές προσεγγίσεις

Abstract

Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρείται η καταγραφή των ιστορικών δεδομένων που συνέβαλαν στον εννοιολογικό προσδιορισμό σημαντικών εννοιών όπως η ιδιότητα του πολίτη σε εθνικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο Ένωσης, που απασχόλησαν έντονα τους φιλοσόφους του παρελθόντος αλλά και τους σύγχρονους αναλυτές της εποχής μας. Γίνεται αναφορά στην αρχαιότητα από όπου και ξεκίνησε η ανάγκη να πλαισιωθεί ο ορισμός του πολίτη, από τον οποίον πηγάζουν και η έννοια της ιδιότητας του πολίτη ή πολιτειότητας και της ιθαγένειας. Από την Αρχαία Αθήνα που γεννήθηκε ο ορισμός της πόλις και κατά συνέπεια του πολίτη αλλά και όλες τις έννοιες που αναφερόμαστε στην παρακάτω διπλωματική εργασία και είναι αλληλένδετες με αυτήν, όπως είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα που για πρώτη φορά απασχολούν. Από την εποχή της Ρώμης και της επεκτατικής πολιτικής της, όπου η ιδιότητα του πολίτη εστίαζε στην ικανότητα του καθενός να μετέχει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων αλλά και στη δημιουργία πολιτικού πλαισίου και στρατηγικής. Από τα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης και τη διάσταση της νεωτερικότητας που προσδόθηκε στην ιδιότητα του πολίτη, δίνοντας σε αυτούς επιπλέον δικαιώματα με τη προώθηση της ενεργούς συμμετοχής και της ελευθερίας στο λόγο και τη βούληση τους. Μέχρι και τη σύγχρονη εποχή, ο όρος της πολιτειότητας και της ενεργούς συμμετοχής των ανθρώπων σε διάφορα πεδία της ζωής τους, έχει απασχολήσει στο έπακρον πολλούς ερευνητικούς κλάδους. Αναφερόμαστε στις πλέον πολυσύνθετες και πολυσυζητημένες έννοιες για τις οποίες έχουν αφιερωθεί άπειρες ώρες καταγραφής και αποσαφήνισης από σπουδαίους φιλοσόφους όπως ο Αριστοτέλης και ο Marshall. Παράλληλα γίνεται η προσπάθεια να αποσαφηνιστούν και όχι απλά να καταγραφούν, και άλλες έννοιες όπως είναι η πολιτειότητα της εποχής μας αλλά και η ευρωπαϊκή ιθαγένεια καθώς επίσης και τα δικαιώματα τα οποία απολαμβάνουν οι πολίτες του σήμερα, της Ένωσης, παράλληλα με τις δεσμευτικές υποχρεώσεις που τους βαρύνουν. Η τεχνολογική εξέλιξη και η τάση προς την παγκοσμιοποίηση, δημιουργούν ένα περιβάλλον διαρκώς μεταβαλλόμενο, το οποίο επιτάσσει να γίνονται απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Η ιστορική εξέλιξη της ιδιότητας του πολίτη δείχνει ακριβώς αυτήν την πορεία προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αρχικά αλλά και την παγκόσμια κοινότητα γενικότερα. Η πορεία αυτή είναι χαραγμένη με βάση το πεδίο δικαιωμάτων των ανθρώπων ως πολίτες ενός κράτους – έθνους αλλά και ως πολίτες του υπερεθνικού συμπλέγματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία προωθεί την διπλή ταυτότητα του πολίτη. Η Ευρώπη επιθυμεί να απαρτίζεται από πολίτες που ενδιαφέρονται και επιθυμούν να έχουν συμμετοχή και δραστηριότητα εντός της επικράτειας της.