Η εξέλιξη του συστήματος προσλήψεων στη δημόσια διοίκηση στην Ελλάδα. Ένταξη, αποδοχή και αξιοποίηση της διαφορετικότητας. Μελέτη περίπτωσης: 3Κ/2018 προκήρυξη του ΑΣΕΠ

Abstract

Η παρούσα εργασία διερευνά κατά πόσο το σύστημα προσλήψεων στη Δημόσια Διοίκηση της Ελλάδας ευνοεί την ένταξη, την αποδοχή και την αξιοποίηση της διαφορετικότητας, καθώς και σε ποιο βαθμό οι κοινωνικές ομάδες που χαρακτηρίζονται από διαφοροποίηση ενσωματώνονται στις ειδικά διαμορφωμένες θέσεις των διαγωνισμών προσλήψεων προσωπικού. Ξεκινώντας με μια ιστορική ανασκόπηση, διαπιστώνεται ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα οι πελατειακές σχέσεις αποτελούσαν τον κυρίαρχο τρόπο πρόσληψης, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης. Η ανάγκη για μια βαθιά και ουσιαστική μεταρρύθμιση οδήγησε στην ίδρυση του ΑΣΕΠ, το οποίο αναδείχθηκε ως θεσμική απάντηση στο πρόβλημα των πελατειακών σχέσεων, διασφαλίζοντας την αξιοκρατία, τη διαφάνεια και την αντικειμενικότητα στο σύστημα προσλήψεων. Με την πάροδο του χρόνου, οι πρακτικές του ΑΣΕΠ βελτιώθηκαν, εξασφαλίζοντας συνέπεια, δίκαιη και ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στις θέσεις του δημόσιου τομέα. Παράλληλα, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα οφείλει να ευθυγραμμίζει το νομοθετικό της πλαίσιο και τις πολιτικές της σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και τα πρότυπα της Ε.Ε., προωθώντας κοινές αξίες, όπως ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μία από τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ είναι η ελευθερία της κυκλοφορίας των εργαζομένων, η οποία αποτελεί θεμελιώδη παράμετρο της ενιαίας αγοράς, επιτρέποντας στους πολίτες των κρατών μελών να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς προσλήψεων και να απολαμβάνουν ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στις θέσεις του δημόσιου τομέα, πλην εξαιρέσεων. Επιπρόσθετα, ο ανθρώπινος παράγοντας αποτελεί την κινητήρια δύναμη των οργανισμών. Τα ατομικά χαρακτηριστικά, οι αξίες, οι στάσεις, οι αντιλήψεις, οι ικανότητες και οι δεξιότητες, διαμορφώνουν την εργασιακή συμπεριφορά, επηρεάζοντας τόσο την ατομική όσο και την ομαδική απόδοση. Τα τελευταία χρόνια η επιστήμη έχει εμβαθύνει σημαντικά στην ανάλυση του ανθρώπινου παράγοντα, ταξινομώντας και κατανοώντας τις διαφορές μεταξύ των ατόμων. Η διαφορετικότητα, όταν αξιοποιείται σωστά, αποτελεί πηγή καινοτομίας και βελτιωμένης απόδοσης, οδηγώντας στην επίτευξη των στόχων ενός οργανισμού. Αντίθετα, τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις περιορίζουν τη δυνατότητα πλήρους αξιοποίησης των ανθρωπίνων πόρων, οδηγώντας σε υποαπόδοση και επιβαρύνοντας αρνητικά το εργασιακό περιβάλλον. Τέλος, η επιτυχία της ένταξης και της αξιοποίησης της διαφορετικότητας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δημιουργία μιας συμπεριληπτικής και υποστηρικτικής οργανωσιακής κουλτούρας, η οποία προάγει τη συνεργασία, την ανοιχτή επικοινωνία, την κατανόηση, την αποδοχή και την ανάπτυξη των ατομικών δεξιοτήτων. Η μελέτη της μεγαλύτερης προκήρυξης του ΑΣΕΠ αναδεικνύει ποιες κοινωνικές ομάδες, που χαρακτηρίζονται από διαφορετικότητα, ενσωματώνονται στις ειδικές διαμορφωμένες θέσεις, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία. Συνολικά, η εργασία υπογραμμίζει ότι μια ολιστική προσέγγιση η οποία συνδυάζει ιστορικές, θεσμικές και ανθρώπινες διαστάσεις είναι απαραίτητη για την επίτευξη ενός δίκαιου, αποτελεσματικού και καινοτόμου συστήματος πρόσληψης στη δημόσια διοίκηση.