Ευχές και κατάρες στη Βυζαντινή κοινωνία: Οι κοινωνικές και μαγικές λειτουργίες ενός είδους του έντεχνου λαϊκού λόγου

Abstract

Η μελέτη αυτή αποτελείται από την εισαγωγή και τέσσερα κεφάλαια. Στην εισαγωγή, αναλύονται έννοιες και δίνονται ορισμοί με χαρακτηριστικά παραδείγματα σχετικά με τις ευχές και τις κατάρες. Το πρώτο κεφάλαιο ξεκινά με τη γέννηση της ευχής και της κατάρας κατά την αρχαιότητα. Θα εστιάσουμε στο πως οι έννοιες παίρνουν μορφή μέσα από τις τραγωδίες και τα ομηρικά έπη. Το δεύτερο κεφάλαιο, το οποίο εστιάζει στο Βυζάντιο, χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος προσδιορίζεται η ευχή ως προσευχή μέσα από το Ευχολόγιο της Εκκλησίας για να ενώσει τον άνθρωπο με τον Θεό. Στο δεύτερο μέρος αναλύονται οι ευχές όπως λέγονταν από τους ίδιους τους Βυζαντινούς. Το τρίτο κεφάλαιο ασχολείται με τις κατάρες. Η κατάρα στη Βυζαντινή κοινωνία και η τιμωρητική σημασία της, ως στοιχείο υπερφυσικό και ταυτόχρονα στοιχείο δικαιοσύνης. Το τέταρτο κεφάλαιο ασχολείται με τη μεταβυζαντινή περίοδο. Οι «Εκλογαί» του Ν. Πολίτη και τα μυθιστορήματα του Α. Παπαδιαμάντη συνεχίζουν το «ταξίδι» της ευχής και της κατάρας. Ένα ταξίδι διαχρονικό με οδηγό την ψυχή του ανθρώπου.