Γυναίκες και Πολιτική στη Λυσιστράτη και στις Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη

Abstract

Η θέση της γυναίκας στην αρχαία ελληνική αθηναϊκή κοινωνία χαρακτηρίζεται από την ανδρική κυριαρχία, και γνώρισμα της ενάρετης γυναίκας αποτελεί η σχετική της αφάνεια, όπως αποτυπώνεται και στον Επιτάφιο του Περικλέους. Η γυναίκα οφείλει να μεριμνά για θέματα που άπτονται της οικιακής σφαίρας και να συμμετέχει σε ορισμένες τελετουργίες, στο πλαίσιο των οποίων τής αναγνωρίζεται ένα είδος αυτονομίας και συμμετοχής στο δημόσιο χώρο. Ωστόσο, αυτή η θέση της γυναίκας δεν αποτυπώνεται με τον ίδιο τρόπο πάντοτε στο δράμα. Αντ’ αυτού φαίνεται να αποδεσμεύεται από τους καθιερωμένους ρόλους της και να διεκδικεί τη θέση της στον ανδροκρατούμενο δημόσιο χώρο. Συγκεκριμένα, στην κωμωδία του Αριστοφάνη, στο πλαίσιο των κωμωδιών του Λυσιστράτη και Εκκλησιάζουσες παρατηρείται μια αμφίσημη μάχη ανάμεσα στο φύλο του άνδρα και της γυναίκας, που πυροδοτείται από την εμπλοκή του δεύτερου στη σφαίρα αποκλειστικής επιρροής του πρώτου. Η σύγκρουση αυτή είναι συμβολική της σύγκρουσης του οἴκου και της πόλεως, η οποία προκαλείται από την κρίση ή την αποτυχία του άνδρα να διαχειριστεί τα υλικά συμφέροντα του οἴκου υπό την πίεση της σύγκρουσης μεταξύ ιδιωτικών και δημοσίων συμφερόντων. Έτσι, η γυναίκα προτίθεται να θέσει τέρμα στην καταστροφή της ατομικής και δημόσιας σφαίρας με το να αναλάβει πολιτική δράση, κλονίζοντας προσωρινά ή μόνιμα το status quo. Η εν λόγω εργασία εξετάζει την πολιτική δράση των γυναικών στα έργα Λυσιστράτη και Εκκλησιάζουσες και διατυπώνει κρίσεις σχετικά με το τι συμβαίνει, όταν οι στερεότυποι ρόλοι για το ανδρικό και γυναικείο φύλο διαρρηγνύονται, τι δηλώνει η πρακτική εναλλαγής του κοινωνικού φύλου και κατά πόσο αυτή λειτουργεί αφυπνιστικά για τους άνδρες ήρωες και το ανδρικό αθηναϊκό κοινό.