Η συμβολή των θεατροπαιδαγωγικών προγραμμάτων στη διαχείριση της ετερότητας σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Το θεατροπαιδαγωγικό πρόγραμμα Ετερώνυμα, μία έρευνα δράσης.

Abstract

Τα Θεατροπαιδαγωγικά Προγράμματα (ΤΙΕ) αποτελούν ένα ιδιαίτερο είδος ερευνητικού θεάτρου, το οποίο συναντά την εκπαίδευση. Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συμβολή των Θεατροπαιδαγωγικών Προγραμμάτων στη διαχείριση της ετερότητας από μαθητές γυμνασίου παρουσιάζοντας την έρευνα δράσης που πραγματοποιήθηκε στην Αττική, στο 1ο Γυμνάσιο Ταύρου και στο 40ο Γυμνάσιο Αθηνών. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται τα θεατροπαιδαγωγικά προγράμματα μέσα από σύντομη ιστορική αναδρομή και την περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών του είδους αλλά και μέσα από την παιδαγωγική τους σημασία και την προώθηση του δημοκρατικού χαρακτήρα της εκπαίδευσης που πρεσβεύουν. Στη συνέχεια περιγράφεται ο τρόπος προσέγγισης της ετερότητας σε σχέση με το ταυτοτικό ζήτημα μέσα από το πρίσμα της κοινωνικής ψυχολογίας και της κοινωνικής ανθρωπολογίας και γίνεται αναφορά στην αντιμετώπιση της ετερότητας εντός και εκτός σχολείου μέσα από τις δύο περιπτώσεις της θετικής και αρνητικής κατασκευής του «έτερου άλλου». Έπειτα αναφέρονται τρόποι δράσης του ελληνικού σχολείου για την αντιμετώπιση των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων που επηρεάζουν τις στάσεις των μαθητών. Στο τέλος παρουσιάζεται το Θεατροπαιδαγωγικό Πρόγραμμα Ετερώνυμα, οι στόχοι του αλλά και η σημασία του για το ελληνικό σχολείο. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται η έρευνα που εξετάζει τη δυνατότητα της συμβολής του συγκεκριμένου προγράμματος Ετερώνυμα και συγκεκριμένα της δίωρης Θεατροπαιδαγωγικής παρέμβασής μας στην ευαισθητοποίηση των μαθητών επάνω σε ζητήματα ετερότητας με έμφαση στην περίπτωση της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας. Παράλληλα διερευνάται η επίδραση της παρέμβασης ως εναλλακτική πηγή μάθησης και ευαισθητοποίησης επί του θέματος. Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 148 μαθητές, εκ των οποίων οι 74 αποτέλεσαν την πειραματική ομάδα, η οποία συμμετείχε στην παρέμβαση και οι υπόλοιποι μαθητές λειτούργησαν ως ομάδα ελέγχου. Η έρευνα ήταν μεικτή, με συνδυασμό ποσοτικών και ποιοτικών μεθόδων συλλογής και επεξεργασίας των δεδομένων. Χρησιμοποιήθηκαν ερωτηματολόγια με κλειστού και ανοικτού τύπου ερωτήσεις πριν και μετά την εφαρμογή και στις δύο ομάδες και εφαρμόστηκε έλεγχος t-test. Εφαρμόστηκε επίσης η συμμετοχική παρατήρηση και το ημερολόγιο της ερευνήτριας απ’ όπου αντλήθηκαν στοιχεία, αλλά και το ίδιο το πρόγραμμα λειτούργησε ως ερευνητικό εργαλείο μέσα από συγκεκριμένες μεθόδους και δραστηριότητες που εντοπίζουν στάσεις και απόψεις των μαθητών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας το Θεατροπαιδαγωγικό Πρόγραμμα Ετερώνυμα εκπλήρωσε εν μέρει τους στόχους του ευαισθητοποιώντας τους μαθητές και συμβάλλοντας μερικώς στη διαχείριση της ετερότητας, επηρεάζοντας τις στάσεις των μαθητών-τριών προς τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ. Επίσης ανέδειξε ανεπάρκειες στην ενημέρωση των μαθητών επάνω στα ζητήματα ΛΟΑΤΚΙ. Η Θεατροπαιδαγωγική παρέμβαση δέχθηκε θερμή ανταπόκριση από τη συντριπτική πλειοψηφία μαθητών και καθηγητών και αξιολογήθηκε επιτυχώς ως προς το περιεχόμενο και τη δομή της. Σύμφωνα με αυτά η αξία των αντίστοιχων προγραμμάτων για τη σύγχρονη εκπαίδευση ως υψηλή και σημειώνεται η ανάγκη για συστηματικότερη εφαρμογή αντίστοιχων παρεμβάσεων και επισκέψεων θεατροπαιδαγωγών, καλλιτεχνών και άλλων εξωτερικών συνεργατών στα ελληνικά σχολεία, όπως επίσης και η ανάγκη υποστήριξης του υπουργείου παιδείας με πιο ευέλικτες και λιγότερο χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης.