Σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ) ως οικονομικό εργαλείο: Μελέτη περίπτωσης υγεία

Abstract

Οι κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που συντελούνται τα τελευταία χρόνια στην χώρα μας, αλλά και στον ευρύτερο περίγυρο μας, την Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταβάλλουν σημαντικά το τοπίο, όσον αφορά το προσδιοριστικό περιβάλλον που βιώνεται η υγεία ενός λαού. Σε αυτό, λοιπόν, το συνεχώς διαμορφούμενο περιβάλλον η ανάδειξη της υγείας σαν βασικού παράγοντα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης θα πρέπει να αποτελεί ένα από τους κύριους στόχους ενός σωστά αναπτυσσόμενου κράτους με κοινωνικό χαρακτήρα. # πολιτική υγείας που ακολουθήθηκε στον αναπτυγμένο κόσμο την τελευταία πεντηκονταετία αντανακλά τις κυρίαρχες, σε κάθε ιστορική φάση, αντιλήψεις για την υγεία οι οποίες με τη σειρά τους καθορίστηκαν από τις βασικές επιλογές οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Η κυριαρχία των νεοφιλελεύθερων αξιών και πολιτικών διεθνώς έχει κατοχυρώσει την προσέγγιση της υγείας ως ατομικού, ιδιωτικού και καταναλωτικού αγαθού η διαχείριση του οποίου ακολουθεί τους κανόνες της αγοράς. Στην παρούσα μελέτη συζητείται η εγκυρότητα της προσέγγισης αυτής με βάση τα εμπειρικά δεδομένα και τεκμηριώνεται η αδυναμία απάντησής της στα οξυμένα διεθνώς προβλήματα δημόσιας υγείας. Παράλληλα, με βάση δεδομένα από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, αμφισβητούνται τα κύρια επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται για την προώθηση της ιδιωτικοποίησης των υπηρεσιών υγείας με χρηματοδότηση από δημόσιους πόρους. Υποστηρίζεται τέλος, ότι η αδιαμφισβήτητα αρνητική εμπειρία από την εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών και η διεθνής κρίση της δημόσιας υγείας τεκμηριώνουν την ανάγκη για επαναπροσδιορισμό της υγείας ως κοινωνικού αγαθού και την αναβάθμισή της στο επίκεντρο μιας νέας πολιτικής αειφόρου περιβαλλοντικής και κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης στα πλαίσια της οποίας είναι δυνατή η ανάπτυξη επιστημονικά έγκυρων και κοινωνικά αλληλέγγυων δημόσιων υπηρεσιών υγείας. Οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) στο χώρο των νοσοκομείων τείνουν να καταστούν παγκόσμιο φαινόμενο. Πρόσφατα, υιοθετήθηκαν και ήδη βρίσκονται στη φάση του σχεδιασμού και στη χώρα μας. Στην παρούσα μελέτη παρουσιάζεται το βρετανικό υπόδειγμα των ΣΔΙΤ στο χώρο των νοσοκομείων, γνωστό και ως Πρωτοβουλίες Ιδιωτικής Χρηματοδότησης (PFI), ενώ παράλληλα μέσα από μια ανασκόπηση εμπειρικών δεδομένων από τη δεκαετή εφαρμογή του στη Βρετανία επιχειρείται μια αποτίμηση της αποδοτικότητάς του. Τα εμπειρικά δεδομένα της Βρετανίας συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι οι ΣΔΙΤ δεν προσφέρουν καλή σχέση ποιότητας ως προς την τιμή, καθώς το κόστος τους είναι υψηλό και μάλιστα συγκριτικά υψηλότερο σε σχέση με τα προγράμματα δημοσίων επενδύσεων. Συνεπάγονται εκποίηση της ακίνητης περιουσίας της Βρετανικής Εθνικής Υπηρεσίας Υγείας, ενώ σχετίζονται με αδικαιολόγητες, με κλινικά κριτήρια, μειώσεις έως και 30% στις κλίνες και έως 16,7% στους προϋπολογισμούς μισθοδοσίας των νέων νοσοκομείων, με αποτέλεσμα τα τελευταία να αδυνατούν να ικανοποιήσουν τις τοπικές υγειονομικές ανάγκες. Στα πλαίσια των PFI προγραμμάτων, η μεταβίβαση κινδύνων από το δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα είναι αμφίβολη, ενώ επιβαρύνονται και δεσμεύονται οι επόμενες γενεές φορολογουμένων για 30 και πλέον έτη με υπέρογκες ετήσιες πληρωμές προς τις ιδιωτικές κατασκευαστικές κοινοπραξίες. Η προτίμηση της ιδιωτικής έναντι της δημόσιας χρηματοδότησης στην κατασκευή και λειτουργία νέων νοσοκομείων αντανακλά την ιδεολογική τοποθέτηση των κυβερνήσεων υπέρ της ελεύθερης αγοράς και των δυνατοτήτων της, ιδεολογική τοποθέτηση και προτίμηση που φαίνεται να παραβλέπει τα συνεχή εμπειρικά δεδομένα που την αντικρούουν.