Όταν η μνήμη πυροβολεί τη λήθη. Πολιτικοί πρόσφυγες του Εμφυλίου στην Τασκένδη.

Abstract

Η παρούσα ερευνητική εργασία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Κοινωνικές Διακρίσεις, Μετανάστευση και Ιδιότητα του Πολίτη» του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Ασχολείται με την κοινωνική ένταξη ανθρώπων οι οποίοι εξωθήθηκαν σε αναγκαστική μετανάστευση και έζησαν ως πολιτικοί πρόσφυγες στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν, μετά τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, διερευνά την εντύπωση της διαδικασίας αυτής στη μνήμη, μέσω της αφήγησης προσωπικών εμπειριών. Για τη διεκπεραίωση της εν λόγω έρευνας, ως εργαλείο χρησιμοποιήθηκε η ελεύθερη ημιδομημένη συνέντευξη κατά την οποία αναλύθηκαν τέσσερις θεματικοί άξονες. Το δείγμα συλλέχθηκε με τη μέθοδο της χιονοστιβάδας και αποτελείται από τέσσερις πολιτικούς πρόσφυγες οι οποίοι δραστηριοποιήθηκαν στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας κατά την διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου και εκτοπίσθηκαν στην Τασκένδη. Οι πρωτογενείς πηγές ολοκληρώνονται με την προσωπική μαρτυρία απογόνου πολιτικού πρόσφυγα ο οποίος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην υπερορία. Για την περαιτέρω ενίσχυση της ιστορικής έρευνας έγινε συμπερίληψη και δευτερογενών πηγών. Συγκεκριμένα, αναλύθηκαν τόσο οι εξιστορήσεις τεσσάρων προσωπικών εμπειριών, πολιτικών προσφύγων όσο και φωτογραφικό υλικό κοινοποιημένο και ηλεκτρονικά προσβάσιμο. Σημαντικό, επίσης, ρόλο αποτέλεσαν τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας και ειδικά η εφημερίδα «Προς τη Νίκη». Από την ποιοτική ανάλυση των δεδομένων παρατηρήθηκε ότι οι Έλληνες της Τασκένδης ενώ εντάχθηκαν, δεν αφομοιώθηκαν πλήρως με την τοπική κοινωνία. Οριοθετούνταν και ξεχώριζαν από την πλειονοτική κοινωνία κυρίως με τη γλώσσα και τον πολιτισμό τους, λόγω του προσωρινού χαρακτήρα της εγκατάστασης. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός της αποτύπωσης όλων των ιστορικών γεγονότων και των προσωπικών βιωμάτων στη μνήμη των ερωτηθέντων καθώς και του ενεργού συναισθήματος που απορρέει από τα βιώματα αυτά. Η πληθώρα των ερευνητικών ευρημάτων ευνοεί την περαιτέρω εμβάθυνση και ανάλυση του εν λόγω θέματος.